ΕΞΥΠΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

 ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Μείζον εθνικό- κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό- ζήτημα

η (εκ)παιδευτική βιβλιοφιλία διδασκόντων και διδασκομένων

στη Δημόσια Δωρεάν Εκπαίδευση

 

       Όλες οι χώρες άρχισαν να εφαρμόζουν και κατά καιρούς να αναπροσαρμόζουν  εκπαιδευτικά συστήματα Δημόσιας Δωρεάν Εκπαίδευσης, σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Καθηκόντων του ανθρώπου στις 10 Δεκεμβρίου 1948 (άρθρο 26, παρ.1- 2).  Συγκεκριμένα στο Άρθρο 26 διακηρύσσεται:

     «1.Καθένας έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση. Η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν, τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική της βαθμίδα. Η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι υποχρεωτική. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να εξασφαλίζεται για όλους. Η πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία πρέπει να είναι ανοικτή σε όλους, υπό ίσους όρους, ανάλογα με τις ικανότητες τους.

      2.Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιακών ελευθεριών. Πρέπει να  προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και τη φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη και σε όλες τις φυλές και τις θρησκευτικές ομάδες, και να ευνοεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της ειρήνης».

        Ενώ στις αναπτυγμένες χώρες, με ιδεολογική αφετηρία και στήριξη τις αποφάσεις, οι οποίες υιοθετήθηκαν το 1948 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, άρχιζε η σταδιακή εφαρμογή εκπαιδευτικών συστημάτων Δωρεάν Παιδείας, η εξέλιξη αυτή έφθασε στην Ελλάδα με καθυστέρηση δεκαπέντε(15) ετών, το 1963. Το πρώτο βήμα έγινε στις 3 Δεκεμβρίου 1963 από την τότε κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου. Μεταξύ των άλλων αποφασίστηκε τα διδακτικά βιβλία να διανέμονται δωρεάν στους μαθητές των Δημοτικών Σχολείων και των Γυμνασίων. Ωστόσο, αν και στις άλλες χώρες ο θεσμός της Δωρεάν Παιδείας βελτιώθηκε σταδιακά και εμπλουτίστηκε με νέες ιδέες και πρακτικές, όπως η ποιοτική χρήση και επιστροφή των βιβλίων στο σχολείο για νέα δανειστική χρήση με ταυτόχρονη ίδρυση Σχολικών Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών, στη χώρα μας παραμένει εντελώς στάσιμος, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα και οπισθοδρομικός. Όχι μόνο δεν παρακολουθεί τις τεχνολογικές αλλαγές και δεν εξυπηρετεί τις νέες ανάγκες του Σχολείου και της Κοινωνίας, αλλά και έχει μεταβληθεί σε εστία προκλητικής κακοδιαχείρισης και τεράστιας σπατάλης ιερών εκπαιδευτικών δαπανών με (εκ)παιδευτικό έλλειμμα αγωγής και σεβασμού προς τα σχολικά βιβλία και ως οικονομικά και ως πνευματικά και ως  πολιτιστικά αγαθά.

      Στην παιδεία, την κοινωνία και τον πολιτισμό οι ιδέες της αγωγής, του σεβασμού και του παραδειγματισμού  είναι βασικές και θεμελιώδεις.  Ειδικότερα στην Εκπαίδευση, ως σύστημα ιδεών και πρακτικών, έχουν πολύ μεγάλη σημασία οι συμβολισμοί των πράξεων και των μηνυμάτων, τα οποία θέλει να στείλει η πολιτεία  στα άτομα και την κοινωνία. Σύμφωνα με τον γνωστό ανθρωπιστή Άλμπερτ Σβάιτσερ (1875-1965), η κοσμοθεωρία του οποίου βασιζόταν στην ιδέα του σεβασμού Ehrfurcht), «ο παραδειγματισμός δεν είναι το σημαντικότερο μέσο, για να επηρεάσουμε τους άλλους. Είναι το μόνο μέσο». Και η σχολική διδασκαλία, ως γνωστόν, λειτουργεί παραδειγματικά. Ο εκπαιδευτικός επηρεάζει και αλλάζει τους μαθητές κυρίως με το παράδειγμά του. Πραγματικά, ο θεωρητικός στόχος της εκπαιδευτικής πολιτικής, όπως δηλώνεται με σαφήνεια στους σκοπούς, είναι η διάπλαση ευαισθητοποιημένων και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών. Ωστόσο, ποια μηνύματα στέλνει, και πώς προσλαμβάνονται από  τους μαθητές στην σχολική πράξη, η φαινομενικά αθώα και με καλή πρόθεση διαπαιδαγώγηση απαξίωσης των  σχολικών βιβλίων με τις παρασελίδιες σημειώσεις, τα γνωστά ως marginalia; Ο εθισμός στην αυθαιρεσία των σημειώσεων και την συνακόλουθη παραβατικότητα του βανδαλισμού ποια ψυχολογία και νοοτροπία διαμορφώνει στους μαθητές; Προφανέστατα τους εθίζει να απαξιώνουν πλήρως το βιβλίο ως φορέα αξιών παιδείας και πολιτισμού και να το θεωρούν σχεδόν ως κρατικό «λάφυρο». Είναι τυχαία τα «άνθη» καταστροφών από βανδάλους, βαρβάρους και απολίτιστους καταληψίες και μπαχαλάκηδες που φυτρώνουν στα ελληνικά σχολεία και πανεπιστήμια; Η κακοποίηση των σχολικών βιβλίων ως ελληνική σχολική συνήθεια, έξις όπως θα έλεγε και ο Αριστοτέλης, τελικά γίνεται «δεύτερη φύση» και με την πολιτική αυθαιρεσία και ανομία των καταλήψεων επεκτείνεται σε όλους τους τομείς της σχολικής, κοινωνικής και πολιτικής σκέψης και δράσης.

       Από Εκπαιδευτικό Σύστημα με σχολικά βιβλία στην πυρά (ΣΧΟΛΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΥΡΑ) μπορεί να προκύψει ποιοτική αλλαγή; Το εκπαιδευτικό σύστημα, όπως πάντα και παντού, διαμορφώνει την ατομική ψυχολογία και νοοτροπία του πολίτη, είναι αυτό που ορίζει το μέλλον μιας χώρας, γιατί λειτουργεί καταλυτικά για την ανάπτυξη της νοημοσύνης και της στρατηγικής σκέψης μέσω των ερεθισμάτων και των επιδράσεων του σχολικού περιβάλλοντος. Οι θετικές επιδράσεις και οι δημιουργικές δραστηριότητες ενεργοποιούν τη σκέψη και αναπτύσσουν τις νοητικές ικανότητες πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά και με οικονομία δυνάμεων. Αλβανοί, Αμερικανοί, Βούλγαροι, Γερμανοί, Καναδοί κ.ά. με την καθιέρωση του θεσμού της ποιοτικής δανειστικής χρήσης του σχολικού βιβλίου (εκ)παιδεύονται από τη μικρή ηλικία στην σχολική βιβλιοφιλία, φιλομάθεια και φιλαναγνωσία. Αντίθετα στην Ελλάδα, η (εκ)παιδευτική βιβλιοφιλία διδασκόντων και διδασκομένων στα δημόσια σχολεία έχει εξελιχθεί σε μείζον εθνικό - κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό- ζήτημα. Η έλλειψη εμπράγματης εκπαιδευτικής αγωγής και σεβασμού προς τα βιβλία και ως οικονομικά και ως πνευματικά και πολιτιστικά αγαθά αποτελεί  εμπόδιο και τροχοπέδη για την «πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιακών ελευθεριών» τόσο σε συμβολικό όσο και σε πραγματικό επίπεδο. Από καμένα βιβλία και κλειστά μυαλά προκύπτει μόνο στάχτη χρεοκοπίας και παρακμής.

         Αξίζει να αναφερθεί τόσο σε επίπεδο συμβολισμού όσο και εκπαιδευτικού πραγματισμού ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα βιβλιοεχθρικής και αντιδημοκρατικής νοοτροπίας από τον κανονισμό του 2ου  μεικτού ελληνογερμανικού  Γυμνασίου Μονάχου: «τα γερμανόγλωσσα βιβλία που έλαβαν από το σχολείο πρέπει να επιστραφούν στο τέλος του σχολικού έτους σε τέλεια κατάσταση. Σε διαφορετική κατάσταση θα επιβαρυνθούν με το κόστος αγοράς». Σε σχετική ερώτηση για την … τύχη των ελληνόγλωσσων βιβλίων ο Φιλόλογος απάντησε αυτοσαρκαστικά:  «το σχολείο ακολουθεί και τις δύο νομοθεσίες. Τα γερμανόγλωσσα επιστρέφονται, όπως ισχύει γενικά στη Γερμανία, στην Ελλάδα τα διαθέτουμε στο έθιμο του Αϊ Γιάννη»! Τραγέλαφος ή κλαυσίγελως; Τα γερμανόγλωσσα σχολικά βιβλία επιστρέφονται από τους μαθητές σε άριστη κατάσταση, τα ελληνόγλωσσα απαξιώνονται και καταστρέφονται! Ελληνόγλωσση Εκπαίδευση με βιβλία για αναστενάρηδες, καταληψίες και μπαχαλάκηδες, οι οποίοι πιστεύουν ότι τα δωρεάν σχολικά βιβλία τους δεν τα πληρώνει ο λαός, αλλά τα φέρνει ο… πελαργός. Είναι τυχαίες οι συχνές «συμβολικές» καταλήψεις και οι βανδαλισμοί στο ελληνικό προξενείο Μονάχου; Και  πρόσφατα σε ένδειξη αλληλεγγύης για τις εκκενώσεις των καταλήψεων από την Αστυνομία στα Εξάρχεια, οι αναρχικοί δράστες βανδάλισαν τον εσωτερικό χώρο του Προξενείου και έγραψαν συνθήματα με σπρέι στους εξωτερικούς τοίχους. Σε σχετική ανακοίνωσή τους  στο διαδίκτυο δηλώνουν: «Η δράση μας αυτή είναι η απάντησή μας στην καταστολή του ελληνικού κράτους ενάντια στις καταλήψεις και σε ένδειξη αλληλεγγύης σε όλους τους κρατούμενους». Η σχολική βιβλιοεχθρική νοοτροπία και η αντιδημοκρατική βαρβαρότητα δεν εμπεριέχουν στη βαθύτερη ουσία τους παιδευτική αγένεια, πολιτική συγγένεια και κοινωνική ομοιογένεια; Οι βλαπτικές συνέπειες αυτών των συμπεριφορών δεν είναι ευρύτερες, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτισμικά;

         Είναι γεγονός ότι οι καιροί επιβάλλουν τον προσανατολισμό και του ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος προς νέες, σύγχρονες και πιο έξυπνες μεθοδολογίες, οι οποίες δεν αφορούν αποκλειστικά προικισμένα παιδιά, αλλά όλους τους νέους χωρίς εξαίρεση. Αυτό προϋποθέτει διδακτική νοοτροπία που οικοδομεί κριτική σκέψη, δημιουργική σχέση με τον «άλλον», θεμελιώδη αλλαγή συνηθειών για τα βιβλία και το περιβάλλον, εκπαιδευτικές δράσεις και ενέργειες για την προστασία των σχολικών βιβλίων και του περιβάλλοντος. Το σχολείο μπορεί και πρέπει να συμβάλλει στην ενημέρωση καθώς και στην καλλιέργεια των μαθητών και αυριανών πολιτών, σχετικά με τα κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας. Στον «κατάλογο» των ζητημάτων αυτών πρωταγωνιστεί τα τελευταία χρόνια η ανησυχία για την κλιματική αλλαγή και η ανάγκη για διαφύλαξη της βιωσιμότητας του πλανήτη. Πώς είναι δυνατόν μια χώρα να συμβάλει αποτελεσματικά στην προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα του πλανήτη, όταν αδυνατεί να προστατέψει τα βιβλία στα σχολεία και να τους διασφαλίσει ποιότητα και μακροβιότητα; Προς αυτήν την κατεύθυνση μπορεί να συμβάλει μόνο η Έξυπνη Εκπαίδευση με σύγχρονη συστημική και περιβαλλοντική σκέψη πρακτικής νοημοσύνης, δεδομένου ότι το μήνυμα «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά» δεν ισχύει μόνο στην Οικολογία.

       Με συντριπτική πλειοψηφία, σπάνια για τα ελληνικά κοινοβουλευτικά δεδομένα, η Βουλή υπερψήφισε τον νόμο για την ψήφο των αποδήμων.  Ταυτόχρονα η κυβέρνηση ανακοίνωσε  το πρόγραμμα Re-brainGreece, δέσμη οικονομικών κινήτρων, με στόχο την προσέλκυση και μόνιμη επιστροφή Ελλήνων μεταναστών. Ωστόσο, είναι αρκετή για την επιστροφή τους μόνο η βελτίωση των οικονομικών χωρίς την ποιότητα και άλλων συνθηκών, όπως για παράδειγμα, των εκπαιδευτικών; Σε ποια Σχολεία να στείλουν τα παιδιά τους, όταν δεν λαμβάνονται τα στοιχειώδη μέτρα για την ομαλή λειτουργία τους, όταν εκπαιδεύονται να γράφουν σημειώσεις επάνω στα βιβλία τους; Μήπως ήρθε η ώρα, οι Έλληνες πολίτες και κυρίως οι πολιτικοί να βγουν «έξω από το κουτί»; Η ανάπτυξη της χώρας, εκτός από την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων, απαιτεί να μελετηθούν και να διορθωθούν, χωρίς την πολιτική φοβία του κομματικού κόστους, οι χρόνιες παθογένειες του συστήματος Εκπαίδευσης. Τα τελευταία χρόνια η απόσταση της Ελλάδας από τις χώρες της ευρωζώνης – και όχι μόνο – έχει διευρυνθεί δραματικά. Και το χάσμα δεν οφείλεται μόνο στην οικονομία, αλλά και στην εκπαιδευτική νοοτροπία. Δεν αρκεί να ψηφίζουν οι απόδημοι, αλλά πρέπει κυρίως η ελληνική κοινωνία και πολιτεία να λαμβάνουν υπόψη τη  γνώμη και εμπειρία τους για κρίσιμα θέματα, όπως η Εκπαίδευση.

        Η (εκ)παιδευτική βιβλιοφιλία διδασκόντων και διδασκομένων στα δημόσια σχολεία αποτελεί το σημαντικότερο εθνικό - κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό, δημοκρατικό – σύγχρονο ζητούμενο για το μέλλον της χώρας. Σε κάθε περίπτωση πάντως η δήλωση του Μιτεράν ότι «η πολιτική είναι η διαχείριση συμβόλων» ισχύει κυρίως για την εκπαιδευτική πολιτική με το βλέμμα στο περιβαλλοντικό και πολιτιστικό μέλλον. Στον τομέα της διαχείρισης των σχολικών βιβλίων και βιβλιοθηκών δεν είναι μόνο η δύναμη του συμβολισμού αλλά  και η εμπράγματη κοινωνικοπολιτική κατανόηση της αξίας του αυτονόητου για την διαχρονική και παγκόσμια συμβολή του βιβλίου και της βιβλιοθήκης τόσο στην παιδεία και όσο και τον πολιτισμό.

      Συμπερασματικά, όπως είπε κάποτε για το ποδόσφαιρο ο προπονητής της Λίβερπουλ, Μπιλ Σάνκλι, το βιβλίο «μπορεί να μην είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου, είναι όμως κάτι απείρως πιο σοβαρό»! Πώς θα ήταν η παιδεία και η κοινωνία χωρίς τα βιβλία και τις βιβλιοθήκες με το βλέμμα στο καλύτερο μέλλον;

 

 

Το εκπαιδευτικό σύστημα, όπως πάντα και παντού, διαμορφώνει

την ατομική ψυχολογία, την πολιτική νοοτροπία και την κοινωνική

συμπεριφορά του πολίτη

Κατασκευή: Diadiktuo.eu  | Φιλοξενία: E-base.gr