Η δημιουργική παρόρμηση της φιλομάθειας

εγκλωβίζεται και τραυματίζεται σ’ ένα εκπαιδευτικό

οικοδόμημα πρόχειρης και αμέθοδης μάθησης

 

       Στην εποχή μας η οικονομική κρίση έχει αποδείξει με τον πιο εύληπτο τρόπο ότι οι εκπαιδευτικές συμπεριφορές και δραστηριότητες οφείλουν όχι μόνο να μην αποξενώνονται από τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, αλλά και  να καλλιεργούν το κοινωνικό ενδιαφέρον, την κοινωνική ευαισθησία και την κοινωνική ευθύνη για την επίτευξη, εμπέδωση και ενίσχυση της προόδου και του πολιτισμού. Για να μπορεί το Εκπαιδευτικό Σύστημα, κατά κύριο λόγο η Πολιτική Διοίκησή του, ν’ ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες, είναι ζωτική ανάγκη για την Κοινωνία η συστηματική καλλιέργεια προοδευτικών εκπαιδευτικών ιδεών και πρακτικών, όπως η ποιοτική χρήση και επαναχρησιμοποίηση των σχολικών βιβλίων.

 

      Οι ψηφιακές τεχνολογίες αλλάζουν το τοπίο της επιστήμης, της οικονομίας και της κοινωνίας και η σύγχρονη τεχνολογία πλέον έχει εισχωρήσει στη ζωή όλων των πολιτών. Οι ραγδαίες αλλαγές στις επιστήμες της Ψυχολογίας και της Κοινωνιολογίας, καθώς και η πολυπλοκότητα του σημερινού κόσμου, οδηγούν τα Εκπαιδευτικά Συστήματα σε απαιτητικούς ρυθμούς. Το σχολείο είναι υποχρεωμένο να ακολουθήσει αυτούς τους ταχείς ρυθμούς και να προετοιμάζει τους μαθητές ν’ αξιοποιούν κατάλληλα τις πληροφορίες, να επικοινωνούν ενισχύοντας τη συναισθηματική τους νοημοσύνη και να συμμετέχουν ενεργά στη μάθηση. Αντίθετα με το παραδοσιακό σχολείο που είχε γνωσιοκεντρικό χαρακτήρα, σήμερα είναι απαραίτητη η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και αξιών. Στην σύγχρονη Ψυχολογία και Παιδαγωγική, η γνώση δεν μεταβιβάζεται, αλλά οικοδομείται (οικοδομισμός ή κονστρουκτιβισμός). Ψυχολογικοί και παιδαγωγικοί λόγοι λοιπόν καθιστούν απολύτως αναγκαία τη στροφή σε σύγχρονες προσεγγίσεις της μάθησης, ώστε οι μαθητές να βιώνουν μαθαίνοντας στην πράξη από το Δημοτικό θετικές κοινωνικές αξίες, στάσεις και συμπεριφορές, όπως η βιβλιοφιλία και η φιλαναγνωσία.

 

       Στην Ελλάδα αυτή η εξέλιξη παρεμποδίζεται από δύο ιδιαίτερα ανησυχητικά προβλήματα, αφενός την κακοδιοίκηση και σπάταλη διαχείριση των εκπαιδευτικών δαπανών και αφετέρου την απουσία συνολικής, αξιόπιστης και έγκυρης αξιολόγησης των εκπαιδευτικών θεσμών με άμεση συνέπεια τον εκφυλισμό τους. Συγκεκριμένα οι δαπάνες για την Εκπαίδευση, αλλά και το άφθονο κοινοτικό χρήμα, χρησιμοποιούνται για την υιοθέτηση και χρηματοδότηση πελατειακών πολιτικών οικονομικής σπατάλης, όπως η καθημερινή πολλαπλή απαξίωση και αποδόμηση των σχολικών βιβλίων και βιβλιοθηκών. Οι σημερινές διοικητικές και διδακτικές αρχές και πρακτικές, που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στα ελληνικά σχολεία, ευτελίζουν καθημερινά κάθε έννοια χρηστής διαχείρισης και μηδενίζουν τις βασικές εκπαιδευτικές αξίες, όπως το βιβλίο και η Αναγνωστική Βιβλιοθήκη. Ο εχθρικός, παρακμιακός και αναχρονιστικός τρόπος χρήσης του σχολικού βιβλίου  περιορίζει την βιωσιμότητά του σε μία(1) χρήση και  καλλιεργώντας στους μαθητές την ελευθεριότητα, τον εγωκεντρισμό και τον βιβλιοχουλιγκανισμό μειώνει τον σχολικό δείκτη διδακτικής και μαθησιακής ποιότητας. Η κακοποίηση, απαξίωση, αποδόμηση και διάλυση των σχολικών  βιβλίων αποτελούν ανυπέρβλητα εμπόδια στην δημιουργική παρόρμηση της νεανικής  φιλομάθειας. Και είναι βέβαια διεθνώς παραδεκτό και αυτονόητο ότι η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του Εκπαιδευτικού Συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο ποσοστό από την ποιοτική (εκ)παιδευτική αξία του σχολικού βιβλίου, η οποία είναι πολλαπλή και καθορίζεται από πολλές παραμέτρους, οι οποίες αξίζει να μελετηθούν εκτενέστερα: διοικητική, οικονομική, τεχνολογική, παιδαγωγική, ψυχολογική, κοινωνική, πολιτιστική, περιβαλλοντική, οικολογική, αναπτυξιακή, προοδευτική, δημοκρατική.

 

      1.Διοικητική

       Η γερμανική παροιμία «όλα είναι Διοίκηση και Οργάνωση» δηλώνει με κατηγορηματικό τρόπο ό, τι εκφράζει παραστατικά και η αντίστοιχη ελληνική, «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι». Αν και  ο Νόμος 1566/85, άρθρο 2 παρ. 7, προβλέπει ότι «μπορεί να καθιερωθεί η υποχρέωση των μαθητών να διατηρούν τα βιβλία σε καλή κατάσταση και να τα επιστρέφουν στο σχολείο στο τέλος του διδακτικού έτους» για λόγους παιδαγωγικούς και οικονομικούς, η διοικητική προχειρότητα του Υπουργείου Παιδείας συνεχίζεται κάθε χρόνο με την ίδια Εκπαιδευτική Πολιτική στα σχολικά βιβλία:  «ανατυπώστε τα παλιά βιβλία, μοιράστε, τελειώσατε»! Απουσιάζει παντελώς η έννοια του «ποιοτικού χρόνου». Πραγματικά, εκτός των παιδαγωγικών, οικονομικών και άλλων θετικών συνεπειών, τα άμεσα διοικητικά οφέλη, από την ποιοτική χρήση και την βιώσιμη πολλλαπλή επαναχρησιμοποίηση των Δωρεάν σχολικών εγχειριδίων προέρχονται από την δημιουργική αξιοποίηση του χρόνου, του πολυτιμότερου στοιχείου της ανθρώπινης ζωής:

 

     α)Εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου για τους Μαθητές, εφόσον παραλαμβάνουν τα βιβλία τους αμέσως τον Ιούνιο και όχι τον Σεπτέμβριο ή/και τα Χριστούγεννα!

     β)Εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου για την επικαιροποίηση και την έγκαιρη ανανέωση των Προγράμματα Σπουδών.

     γ)Εξοικονόμηση πολύτιμου χρόνου για τους συγγραφείς και τους τυπογράφους για την διόρθωση και την βελτίωση της ποιότητας της επόμενης έκδοσης των βιβλίων.

     δ) Εξάλειψη του διοικητικού άγχους της ετήσιας διανομής και εξοικονόμηση πολύτιμου χώρου αποθήκευσης.

      Ο παράγοντας «πολύτιμος χρόνος» είναι και ποσοτικός και ποιοτικός.

 

       2.Οικονομική

       Κάθε χρόνο ανατυπώνονται και διανέμονται σχολικά βιβλία αξίας πολλών δεκάδων εκατομμυρίων και γίνονται σκουπίδια για μία μόνο χρήση, αντίθετα με την διεθνή πρακτική ορθολογικής διαχείρισης. Συγκεκριμένα, με κόστος μόνο ένα (1)€ για καθένα βιβλίο, το ετήσιο οικονομικό όφελος των σαράντα(40) εκατ. περίπου από την ορθολογική, ποιοτική, βιβλιοφιλική, οικολογική και φιλοπεριβαλλοντική διαχείριση και χρήση μπορεί να διατεθεί για την λειτουργία σχολικών βιβλιοθηκών και την κάλυψη άλλων σχολικών αναγκών. Στην πενταετία το ποσό της οικονομικής κακοδιαχείρισης ανέρχεται στα διακόσια(200) εκατ. €.

 

      Η διαχείριση των σχολικών βιβλίων από την Διεύθυνση Εκδόσεων του «ΙΤΥΕ-Διόφαντος» είναι προκλητικά σκανδαλώδης. Πρόκειται πραγματικά για  κατασπατάληση εθνικών και ευρωπαϊκών οικονομικών και φυσικών πόρων, επειδή αποβλέπει αποκλειστικά στην παραγωγή και διανομή των σχολικών βιβλίων αδιαφορώντας προκλητικά αφενός για την ποιοτική χρήση τους και αφετέρου για την λειτουργία σχολικών αναγνωστικών βιβλιοθηκών. Είναι λοιπόν χρονοβόρα, βιβλιοφθόρα, ρυπογόνα, αντιπεριβαλλοντική και ενεργοβόρα, βιβλιοκεντρική και όχι βιβλιοθηκοκεντρική.

       Η διαχείριση είναι επίσης αναχρονιστική, όχι μόνο γιατί γίνεται με ποσοτικά και όχι ποιοτικά κριτήρια αλλά και γιατί στηρίζεται σε πρακτικές περασμένων εποχών. Πλήρης δηλαδή και φρενήρης οικονομική κακοδιαχείριση και παιδαγωγική ανορθολογικότητα. Συγκεκριμένα:

 

      α)Διανέμεται μεγάλος αριθμός βιβλίων, αντίθετα με την διεθνή πρακτική. Για παράδειγμα στην Πρώτη Γυμνασίου είκοσι έξι(26) βιβλία, ενώ στην Γερμανία τα μισά, δεκατρία(13)! Δεν είναι προκλητικά σκανδαλώδης αυτή η τερατώδης διόγκωση της ποσότητας σε βάρος της ποιότητας;

       β)Αντίθετα με την διεθνή πρακτική διανέμονται Βιβλία του Δασκάλου/ Καθηγητή, τα οποία λειτουργούν ως «τυφλοσούρτες» υποβαθμίζοντας και υποτιμώντας την κατάρτισή τους.

       γ)Ακολουθώντας παιδαγωγική πρακτική του περασμένου αιώνα, της δεκαετίας του 1960, αναχρονιστική πλέον και ξεπερασμένη, διανέμονται τετράδια εργασίας των Μαθητών συγχέοντας στην πράξη τον μαθησιακό και διδακτικό ρόλο βιβλίου και τετραδίου.

 

        3.Τεχνολογική

       Το σχολικό βιβλίο είναι βιομηχανικό προϊόν και διαχρονικά η παραγωγή του συνδέεται στενά με την τεχνολογική εξέλιξη. Στην εποχή μας οι αλλαγές και κυρίως η εκθετική αύξηση των δεδομένων που σηματοδοτούν οι ψηφιακές εξελίξεις, επιβάλλουν τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και στην παραγωγή των σχολικών βιβλίων και στον γενικότερο εργαλειακό εξοπλισμό των σχολικών αιθουσών-εργαστηρίων μαθημάτων. Και αυτό είναι πιο σοβαρό εκπαιδευτικό πρόβλημα της χώρας, ίσως μάλιστα να είναι το κυριότερο έλλειμμά της. Η πορεία του ψηφιακού μετασχηματισμού της χώρας γενικά και ειδικά στον χώρο της Εκπαίδευσης ήδη παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις. Άλλη μία σαφής ένδειξη της διοικητικής προχειρότητας.

  1.   Παιδαγωγική

      «Το δέντρο αναγνωρίζεται από τους καρπούς του, ο άνθρωπος από τις πράξεις του». Πώς θα εμφυσήσει ο δάσκαλος στους μαθητές θετικά συναισθήματα, αντιλήψεις, αξίες, αγάπη για τα βιβλία, όταν η αυτονόητη προσήλωση στις δημιουργικές και ερευνητικές πρακτικές μάθησης,  learning by doing, βρίσκεται σχεδόν στο περιθώριο της εκπαιδευτικής νοοτροπίας; Πώς θα αναπτύξει την κριτική σκέψη τους; Η κριτική ικανότητα αναπτύσσεται μόνο με ευχές και συμβουλές ή κυρίως με δημιουργικές παιδαγωγικές πράξεις; Όπως συμβαίνει με κάθε δεξιότητα, ο καλύτερος τρόπος να διδαχθεί η φιλαναγνωσία και ερευνητική βιβλιοφιλία είναι η ένταξή τους στην παραδειγματική και αλληλεπιδραστική συμπεριφορά του δασκάλου. Στην διαδικασία της μάθησης η γνώση είναι θησαυρός, αλλά η παιδαγωγική πράξη είναι το κλειδί της βιβιβλιοφιλικής νοοτροπίας και της σχολικής ποιότητας.

 

       5.Ψυχολογική

      «Να γράψω επάνω στο βιβλίο μου, κύριε, και όχι στο τετράδιο;»: Αυτή είναι η απάντηση που έδωσε με έκπληκτο και επιτιμητικό βλέμμα η 9χρονη μαθήτρια Γερμανικού Σχολείου στον Ελληνα δάσκαλο, ο οποίος την προέτρεψε να σημειώσει τη λέξη στο κενό της γλωσσικής άσκησης επάνω στο σχολικό βιβλίο! Η μαθητική συμπεριφορά επιβεβαιώνει την Παιδοψυχολογία, σύμφωνα με την οποία οι νέοι  αρχικά καθοδηγούνται από το ένστικτο, αλλά σταδιακά προσαρμόζονται στους κανόνες και τις αξίες του οικογενειακού, εκπαιδευτικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Αυτοί οι κανόνες συμβάλλουν στην ικανότητα της αυτοαξιολόγησης, της  κοσμοαντίληψης και στην ανάπτυξη της συνείδησης του παιδιού. Είναι φανερό ότι οι εκπαιδευτικές και κοινωνικοπολιτικές συνθήκες εγωκεντρικής ελευθεριότητας διαμορφώνουν το ελληνικό φαινόμενο του σχολικού βιβλιοχουλιγκανισμού. Είναι αυτονόητο ότι άλλος είναι ο ρόλος των βιβλίων και άλλος των τετραδίων, αλλά στο ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα υπάρχει αδιανόητη και επικίνδυνη σύγχυση των ρόλων τους.

 

       6.Κοινωνική

       Εκτός από την σύγχυση του ρόλου βιβλίου και τετραδίου, πολύ επικίνδυνη επίσης είναι η δυσκολία στη διάκριση των αγαθών σε ιδιωτικά και δημόσια, ατομικά και κοινωνικά. Η κρατική δωρεάν χορηγία των σχολικών βιβλίων είναι για χρήση ή για κτήση; Το δωρεάν σχολικό βιβλίο είναι ατομικό ή κοινωνικό αγαθό; Για την ποιοτική χρήση του υπάρχει μόνο ατομική ή και κοινωνική ευθύνη; Στην περίπτωση των δημοσίων αγαθών, η ιδιοκτησία διαχωρίζεται από τη χρήση. Όταν τα μέλη του κοινωνικού συνόλου αποκτούν τη δυνατότητα ατομικής χρήσης των δημοσίων αγαθών, η ιδιοκτησία τους παραμένει στο κοινωνικό σύνολο, διότι το κόστος παραγωγής τους χρηματοδοτείται μέσω, ειδικά στην Ελλάδα, μιας επαχθούς φορολογικής αφαίμαξης. Όσα αγαθά προσφέρονται από το κράτος δωρεάν, όπως τα σχολικά βιβλία,  παραμένουν δημόσια, δεν μεταμορφώνονται σε ιδιωτικά, η προσφορά τους είναι για ποιοτική χρήση και όχι κτήση. Πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα τα ίδια βιβλία ως κοινωνικά και δημόσια αγαθά να ξαναχρησιμοποιηθούν και από άλλα μέλη των κοινωνικών ομάδων.  

 

      7.Πολιτιστική

      Οι εκπαιδευτικές συμπεριφορές στα σχολεία σαφώς επηρεάζουν και διαμορφώνουν πολιτιστικές συμπεριφορές στην Κοινωνία και Πολιτεία. Για παράδειγμα, ο Αντιδήμαρχος πολιτισμού επαρχιακής κωμόπολης καθάρισε τις αποθήκες του Δήμου, στις οποίες επί δωδεκαετία ήταν αποθηκευμένα λογοτεχνικά και επιστημονικά βιβλία, δέκα(10) τόνοι περίπου. Αντί να αξιολογήσει τα βιβλία και να φροντίσει να λειτουργήσει επιτέλους και στην πόλη του ο πολιτιστικός θεσμός της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, τα φόρτωσε σε φορτηγό του Δήμου και τα… έθαψε σε χωματερή! Η συγκεκριμένη πολιτική ενέργεια φυσικά δεν είναι τυχαία. Οι πολίτες και οι πολιτικοί συμπεριφέρονται και λειτουργούν, όπως διδάσκονται και μαθαίνουν στα σχολεία: να σημειώνουν, να σκίζουν ή/και να και καίνε, να απαξιώνουν, να αποδομούν και κυριολεκτικά να θάβουν τα βιβλία. Οι κύριοι ευρωπαϊκοί οικονομικοί θεσμοί, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα από το ξεκίνημα της κρίσης μέχρι και σήμερα χαρακτηρίζουν την  Ελλάδα με το στίγμα της «ειδικής περίπτωσης». Εάν συνεχιστεί η ίδια πρακτική της σχολικής και κοινωνικής βιβλιοκαταστροφής, είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν και πολιτιστικοί θεσμοί, όπως η ΟΥΝΕΣΚΟ. Ο πολιτισμός είναι ο δείκτης της κοινωνικής και πολιτικής ηθικής ευθύνης και η μετάβαση της χώρας από τον «φαύλο» στον «ενάρετο» οικονομικό και πολιτιστικό κύκλο χωρίς αλλαγή νοοτροπίας δεν είναι ούτε δεδομένη ούτε εγγυημένη.

 

       8.Περιβαλλοντική

       Τα βιβλία έχουν διπλή σχέση με το Περιβάλλον, φυσική και πολιτιστική. Είναι χαρακτηριστική η προσωποποίηση με τις ρητορικές ερωτήσεις των βιβλίων από τον Κωστή Παλαμά στο ομώνυμο ποίημα «Τα βιβλία», το οποίο περιέχεται στην ποιητική συλλογή «Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΜΟΝΑΞΙΑ»: «Σάμπως εμείς απ’ την καρδιά δεν είμαστε της φύσης;… Του κόσμου εμείς δεν φέρνομε τις δέσποινες Ιδέες/ πίσω απ’ τα μύρια αλλάγματα πάντα ίδιες, πάντα νέες;». Η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος στο Σχολείο, την κοινωνία και την πολιτεία μπορεί να γίνει έμπρακτα με την φιλοπεριβαλλοντική και ορθολογική διαχείριση των σχολικών βιβλίων.

     Άμεσα ενεργειακά και περιβαλλοντικά οφέλη:

     α) Διακόσιοι (200) τόνοι λιγότερα σχολικά βιβλιοσκουπίδια.

     β) Μείωση των εκπομπών ρύπων και διοξειδίου του άνθρακα από την απόσυρση των σχολικών βιβλιοσκουπιδιών και από την μη αποστολή και διακίνηση νέων βιβλίων.

     γ) Διασώζονται περίπου δυο χιλιάδες τετρακόσια (2.400) μεγάλα τροπικά δέντρα της περιοχής του Αμαζονίου, εάν υπολογιστεί ότι ένας τόνος εισαγόμενου χαρτοπολτού αντιστοιχεί σε δώδεκα Δέντρα.

     δ) Το πετρέλαιο που εξοικονομείται από τα φορτηγά της μεταφοράς μετατρέπεται σε πετρέλαιο θέρμανσης των Σχολείων

 

       9.Οικολογική

      Η μετάβαση από την περιβαλλοντική ευαισθησία στην οικολογική συνείδηση, από την βιβλιοφιλία στην οικολογία, από το ΖΗΝ στο ΕΥ ΖΗΝ, μπορεί να επιτευχθεί με μερικές απλές λογικές κινήσεις. Όχι μόνο ωραία λόγια και ευχολόγια ή δαιμονοποιήσεις, αλλά καθημερινές ωραίες πράξεις, όπως είναι οι αειφορικές πρακτικές  της Κυκλικής Οικονομίας, η πρακτική σοφία της ποιοτικής χρήσης και επαναχρησιμοποίησης των πολιτιστικών αγαθών.  Η οικολογική συνείδηση ή ασυνειδησία φαίνεται από τον τρόπο (υπερ)κατανάλωσης ή/και σπατάλης, αποδεικνύεται από τα σκουπίδια γενικά, αλλά κυρίως από τα βιβλιοσκουπίδια στα Σχολεία, τους κάδους και τις χωματερές. Η εκπαιδευτική, κοινωνική και πολιτική υιοθέτηση πρακτικών συμπεριφορών, φιλικών προς τα βιβλία και το περιβάλλον μπορεί να γίνει και στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες Χώρες, προσωπικός και  επαγγελματικός τρόπος ζωής.

 

         10.Αναπτυξιακή

       Οι στέρεες βάσεις, τα γερά θεμέλια για μια βιώσιμη και αειφορική ανάπτυξη δημιουργούνται στην Εκπαίδευση. Ψυχολογικοί και παιδαγωγικοί λόγοι καθιστούν απολύτως αναγκαία τη στροφή σε σύγχρονες προσεγγίσεις της μάθησης, ώστε οι μαθητές να βιώνουν από το Δημοτικό θετικές αναπτυξιακές συμπεριφορές και κοινωνικές αξίες, κατανοώντας και μαθαίνοντας στην πράξη έννοιες, όπως  ποιότητα,  βιωσιμότητα και αειφορία. Για παράδειγμα, το βιώσιμο σχολικό βιβλίο εμπεδώνει και ενδυναμώνει την αναπτυξιακή νοοτροπία και μπορεί να αποτελέσει την πρωτοπορία της Πράσινης Οικονομικής Ανάπτυξης. Επίσης, η έννοια της Αειφορίας δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο σε αποσπασματικές ενέργειες και οδηγίες για τις σακούλες και τα καλαμάκια του καφέ, αλλά κυρίως να επικεντρώνεται στην διαμόρφωση αναπτυξιακής νοοτροπίας στο Σχολείο με την ποιοτική βιώσιμη χρήση και επαναχρησιμοποίηση του σχολικών βιβλίων. Η αριστοποίηση/ βελτιστοποίηση (Optimization) στα οικονομικά είναι η επίτευξη συγκεκριμένων στόχων, αφενός με την ελαχιστοποίηση της σπατάλης οικονομικών και φυσικών πόρων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αφετέρου με την μεγιστοποίηση των θετικών αποτελεσμάτων που θα πραγματοποιηθούν. Με αυτήν την αντίληψη συμφωνούν και τα σύγχρονα συμπεράσματα της γνωστικής και εκπαιδευτικής ψυχολογίας για το μείζον και ζέον παιδαγωγικό ζητούμενο πώς μαθαίνει ο άνθρωπος αποδοτικά και αποτελεσματικά.

 

        11.Προοδευτική

        Αποτελεί πρόοδο ή καθυστέρηση το γράψιμο, σκίσιμο και κάψιμο των βιβλίων στο Σχολείο; Είναι βέβαια προφανές ότι η σημερινή κακοποίηση των σχολικών βιβλίων είναι αντιδραστική και οπισθοδρομική. Ωστόσο, η έννοια και το ζητούμενο της προοδευτικότητας/ δημιουργικότητας στην ελληνική κοινωνία και πολιτεία είναι κάτι που διαρκώς διαφεύγει. Το σημασιολογικό φορτίο της έννοιας του προοδευτικού ανθρώπου, σε πλήρη αντίθεση με τον αντιδραστικό και οπισθοδρομικό, είναι ότι ο προοδευτικός και δημιουργικός άνθρωπος τοποθετείται με την πλευρά της προόδου, τείνει προς την εξέλιξη και επιδιώκει την αλλαγή. Ο Αϊνστάιν είχε δηλώσει ότι «η δημιουργικότητα αντλείται από τον χαμένο χρόνο». Στην ερώτηση πώς θα οργάνωνε τον χρόνο του σε περίπτωση που διέθετε μία ώρα, για να επιλύσει ένα ακανθώδες πρόβλημα, ο κορυφαίος επιστήμονας απάντησε ότι «θα αφιέρωνε 55 λεπτά, για να το αποσαφηνίσει και ένα πεντάλεπτο για να το επιλύσει». Η προοδευτική και δημιουργική λύση του ενιαίου εκπαιδευτικού προβλήματος για την ποιότητα και βιωσιμότητα των σχολικών βιβλίων και βιβλιοθηκών είναι τόσο απλή, μελετημένη  και εφαρμοσμένη διεθνώς, ώστε δεν απαιτεί πολύ χρόνο και χρήμα για μελέτη, αντίθετα εξοικονομεί. Είναι λοιπόν, πραγματικά προοδευτικός ο δάσκαλος,  όταν μένει προσκολλημένος σε διδακτικές νοοτροπίες και πρακτικές παλαιότερων γενεών εμμένοντας σε ιδεολογικά δόγματα ή όταν έχει τη διάθεση και την ικανότητα να προσαρμόζει την ιδεολογική και παιδαγωγική του ταυτότητα στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα; Για τον πραγματικό και προοδευτικό δάσκαλο η ποικιλώνυμη και πολύτροπη κακοποίηση των βιβλίων στο Σχολείο είναι ντροπή, σκοταδισμός  και αποτροπιασμός.

 

        12.Δημοκρατική

        Ήδη από το Δεκέμβριο του 1948, με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Καθηκόντων του Ανθρώπου, η Δωρεάν (Εκ)παίδευση αποτέλεσε για τους λαούς πρώτη προτεραιότητα. Στις 3 Δεκεμβρίου του 1963, μετά από 15 χρόνια, αποφασίστηκε και στη χώρα μας, από την τότε κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου, τα διδακτικά βιβλία να διανέμονται Δωρεάν στα σχολεία. Έχει παρέλθει από τότε πάνω από μισός αιώνας. Ενώ στις αναπτυγμένες χώρες ο θεσμός εμπλουτίστηκε και βελτιώθηκε με νέες ιδέες και πρακτικές, κυρίως με την ίδρυση Σχολικών Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών, στη χώρα μας παρέμεινε στάσιμος. Όχι μόνο δεν παρακολουθεί τις τεχνολογικές αλλαγές και δεν εξυπηρετεί τις νέες ανάγκες του Σχολείου και της Κοινωνίας, αλλά και έχει μεταβληθεί σε εστία προκλητικής κακοδιαχείρισης και τεράστιας σπατάλης ιερών εκπαιδευτικών δαπανών. Η δωρεάν διανομή των σχολικών βιβλίων και η ποιοτική χρήση τους για επαναχρησιμοποίηση εφαρμόζεται σε όλες τις δημοκρατίες του πλανήτη, ακόμα και στις γειτονικές βαλκανικές χώρες, Αλβανία, Βουλγαρία, Ρουμανία. Στη Χώρα μας ο  εκπαιδευτικός εκσυγχρονισμός παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα δημοκρατικά ζητούμενα. Αυτονόητα λοιπόν η απαξίωση, αποδόμηση και διάλυση των σχολικών  βιβλίων είναι πράξη αντιπαιδαγωγική, οπισθοδρομική, αντιπεριβαλλοντική και αντιδημοκρατική.

 

        Η δωρεάν παιδεία  ως δημοκρατικός θεσμός συμπληρώνεται, εμπεδώνεται και κατοχυρώνεται με τον θεσμό επιστροφής των σχολικών βιβλίων. Με την ποιοτική χρήση τους αντιμετωπίζεται έγκαιρα, προνοητικά, ορθολογικά και αποτελεσματικά, η σχολική αθλιότητα της βιβλιοκαταστροφής. Έτσι τα σχολικά βιβλία όχι μόνο δεν κακοποιούνται με γραψίματα και σκισίματα, με βιβλιομαχίες και βιβλιοπυρές, αλλά επιστρέφονται καθαρά  για ΝΕΑ ΧΡΗΣΗ ή, εφόσον έχουν φθαρεί, για πολτοποίηση. Σημειώνοντας, σκίζοντας, καίγοντάς ή/και θάβοντας τα βιβλία στις χωματερές, δεν επιβαρύνεται μόνο το περιβάλλον και ο κρατικός προϋπολογισμός, αλλά και απομακρύνεται η δυνατότητα να αξιοποιηθούν τα αποδεδειγμένα πολλαπλά οφέλη που αποδίδουν στην Εκπαίδευση και την Κοινωνία.

 

       Για την ελληνική πολιτεία είναι οφθαλμοφανής και απολύτως αναγκαία η ψυχοπαιδαγωγική και δημοκρατική πρόκληση να προχωρήσει σε μια εμβληματική εκπαιδευτική αλλαγή και μεταρρύθμιση. Να μεταρρυθμίσει τη σημαντικότερη από τις στρεβλώσεις που την οδήγησαν στη χρεοκοπία και τα μνημόνια. Να αγκαλιάσει τα σχολικά βιβλία, να τα προστατεύσει και να τα προσαρμόσει στις κοσμογονικές αλλαγές που έρχονται με την τέταρτη τεχνολογική επανάσταση. Να  δώσει στις νέες γενεές των μαθητών τα αναγκαία εφόδια, ώστε να εξελιχθούν σε σύγχρονους δημοκρατικούς πολίτες. Αυτή θα είναι μία ιστορική προσφορά προς το ελληνικό, δημοκρατικό και πολιτιστικό, ευρωπαϊκό μέλλον.

 

 

 

 

Ο εχθρικός, παρακμιακός και αναχρονιστικός, τρόπος χρήσης

 του σχολικού βιβλίου αποκαλύπτει τον πολύ χαμηλό δείκτη

της σχολικής μαθησιακής και διδακτικής ποιότητας

 

 «Η βιβλιοφιλία δεν είναι ένας σταθμός, στον οποίο

φθάνεις﮲ είναι ο τρόπος, με τον οποίο ταξιδεύεις»

Κατασκευή: Diadiktuo.eu  | Φιλοξενία: E-base.gr