Σχολική επίπλωση  και εξοπλισμός για την οπτικοακουστική μέθοδο διδασκαλίας και μάθησης στη σύγχρονη εποχή της ανάγνωσης και από το χαρτί και από την οθόνη

  

      Πολλοί, ανάμεσά τους και αρκετοί Φιλόλογοι, πιστεύουν ότι τα γλωσσικά και γενικότερα τα Φιλολογικά Μαθήματα δεν χρειάζονται διδακτικά εργαλεία, περισσότερο γνωστά ως εποπτικά όργανα διδασκαλίας, όπως οι Φυσικές Επιστήμες. Άμεση συνέπεια αυτής της (εκ)παιδευτικής αντίληψης και νοοτροπίας είναι η απουσία άλλων μεθόδων διδασκαλίας πλην του μονότονου  μονολόγου ή διαλόγου με τη χρήση ενός σχολικού εγχειριδίου.

      Στον χώρο της σχολικής εκπαίδευσης η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών παρουσιάζει ιστορικά πολύ αργούς ρυθμούς, σε όλες τις χώρες. Ωστόσο σήμερα ο παιδαγωγικός  προβληματισμός για την θετική ή/και αρνητική συμβολή της ψηφιακής τεχνολογίας  στην διαμόρφωση της αναγνωστικής συμπεριφοράς των νέων είναι απαραίτητος και αναγκαίος. Αξίζει να αναζητηθούν οι διαφορές της ηλεκτρονικής ανάγνωσης στην οθόνη από την αναγνωστική διαδικασία ενός «παραδοσιακού» βιβλίου. Πώς μπορούν οι εκπαιδευτικοί και ειδικά οι φιλόλογοι στο σημερινό Σχολείο να βοηθήσουν και να καθοδηγήσουν τους νέους, όταν έρχονται αντιμέτωποι με προβλήματα στα ψηφιακά μέσα; Μπορεί το ελληνικό σχολείο στον 21ο αιώνα και στην ψηφιακή εποχή ως κτιριακό και  μορφωσιογόνο περιβάλλον να ενθαρρύνει και να ενδυναμώνει την μάθηση ενσωματώνοντας καλές διεθνείς και ευρωπαϊκές πρακτικές;

       Είναι χαρακτηριστικές οι απόψεις του Γάλλου Φιλολόγου Ζακ Αλεζί  στο Περιοδικό «Cariers Pedagogigues» (αρ. 54), Δελτίον του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (σελ. 8-9, Ετος Α΄, Αριθ.3-4, Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 1965): «Η διδασκαλία των επιστημονικών μαθημάτων θα ήταν ματαιοπονία, αν περιοριζόταν μονάχα στο βιβλίο. Μπορούμε βέβαια να περιγράψουμε ένα πείραμα, να συζητήσουμε πάνω σ αυτό, να κάνουμε τους άλλους να υποθέσουν τί συμβαίνει κατά την εκτέλεσή του, όπως ακριβώς κάνομε για μια σκηνή ενός έργου θεατρικού. Μπορούμε ακόμα στην προφορική παρουσίαση του επιστημονικού πειράματος να προσθέσουμε και λίγη Ιστορία της Χημείας, όπως ακριβώς κάνουμε και με την Ιστορία της Λογοτεχνίας. Δεν μπορούμε όμως, με τον τρόπο αυτό, να μεταδώσουμε στους μαθητές μας ούτε την αγάπη για τις θετικές επιστήμες ούτε να τους μορφώσουμε επιστημονικά. Τί περιμένουμε εμείς οι φιλόλογοι για να καταλάβουμε, με τη σειρά μας, ότι το θέατρο δεν είναι μόνο να διαβάζεται, αλλά ότι πρέπει και να βλέπεται και να παίζεται; Ότι η ποίηση πρέπει να απαγγέλλεται και να ακούγεται, και ότι αυτό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διδασκαλίας μας, αν θέλουμε οι μαθητές  μας να αποκτήσουν αγάπη και έφεση προς τη φιλολογική μόρφωση; Γιατί  η μόρφωση αυτή δεν είναι μονάχα μια άσκηση της νόησης και μια καλλιέργεια του ορθολογιστικού πνεύματος. Είναι, ανάμεσα στα άλλα, και μια διαπαιδαγώγηση της καρδιάς και της ευαισθησίας. Είναι ακόμη μια είσοδος προς τον κόσμο του Ωραίου, μια μέθεξη στις ελπίδες, στις οδύνες και στις χαρές των ανθρώπων. Για  να διεγείρουμε τα συναισθήματα και τις τάσεις αυτές στους μαθητές μας, διαθέτουμε σήμερα σπουδαία εποπτικά όργανα και μέσα διδασκαλίας».

     Τα οφέλη των τεχνολογικών μέσων είναι σαφή και άμεσα αναγνωρίσιμα. Στην σύγχρονη εποχή είναι αναγκαία περισσότερο από ποτέ όχι μόνο χρήση αλλά και εμπλουτισμός και ανανέωση της οπτικοακουστικής μεθόδου. Με την απαραίτητη συνδρομή των εκπαιδευτικών σε κάθε στάδιο εφαρμογής, είναι σε θέση να μεταμορφώσουν κυριολεκτικά τον τρόπο διδασκαλίας και μάθησης σε όλες τις βαθμίδες, από το νηπιαγωγείο μέχρι και την επαγγελματική εκπαίδευση. Η «παραδοσιακή» αίθουσα διδασκαλίας, με τον δάσκαλο όρθιο και τους μαθητές καθισμένους απέναντι του, μπορεί και πρέπει στην ψηφιακή εποχή να μετασχηματιστεί σταδιακά σε κάτι περισσότερο εντυπωσιακό και για τον δάσκαλο και για τον μαθητή. Αντί για την «μετωπική» διδασκαλία μονολόγου ο δάσκαλος να έχει στα χέρια του μια μοναδική εργαλειοθήκη, με την οποία μπορεί να κεντρίζει το ενδιαφέρον των μαθητών, να εμπλέκει όλες τις αισθήσεις τους και να τους οδηγεί σε μια ολιστική, βιωματική, μαθησιακή εμπειρία. Οι μαθητές για παράδειγμα να έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με τους πρωταγωνιστές της Ιστορίας, να επισκέπτονται κάθε μέρος της Γης, αλλά και άλλους πλανήτες, να πραγματοποιούν χωρίς κίνδυνο και χωρίς κόστος πειράματα Φυσικής και Χημείας και να μοιράζονται το δικό τους περιεχόμενο σε εικονικά εργαστήρια και να δημιουργούν μαθαίνοντας παράλληλα να λειτουργούν συνεργατικά.

     Τα καλύτερα μέσα διδασκαλίας είναι αυτά που δίνουν στον καθηγητή τη δυνατότητα να επιτύχει τον στόχο του όσο το δυνατόν γρηγορότερα και αποτελεσματικότερα. Κάτι τέτοιο βέβαια μπορεί να σημαίνει απλώς την χρήση του «παραδοσιακού» μαυροπίνακα. Όμως τα οπτικοαουστικά μέσα διδασκαλίας διευκολύνουν αποτελεσματικότερα την αποσαφήνιση και συγκεκριμενοποίηση των αφηρημένων ιδεών. Από εκπαιδευτική άποψη, σημαντικός λόγος επίσης για τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων είναι ότι, εξαιτίας των εναλλακτικών τρόπων με τους οποίους μεταδίδονται οι πληροφορίες, παρέχουν  διδακτική ποικιλομορφία. Δίνουν και στον καθηγητή και στον μαθητή τη δυνατότητα της χρήσης και της εμπειρίας διαφορετικών προσεγγίσεων στη μάθηση. Η σύγχρονη τεχνολογία διευκολύνει τη σχολική διαδικασία της μάθησης και την καθιστά ελκυστικότερη και αποτελεσματικότερη, με την βασική προϋπόθεση του σωστού σχεδιασμού των διδακτικών στόχων.

      Είναι σημαντικό επίσης να μην εκλαμβάνονται ως δεδομένες οι ικανότητες της ακοής και της όρασης. Οι μαθητές πρέπει πρώτα να διδαχθούν την τέχνη να ακούν προσεκτικά και να παρακολουθούν κριτικά. Είναι σημαντικό να αναπτυχθεί η οπτική ικανότητα στους μαθητές: οι οπτικές εικόνες περικλείουν σημαντικές πληροφορίες και μεταδίδουν μηνύματα, τα οποία μπορεί κανείς να «διαβάσει» όπως τον γραπτό λόγο. Όσοι ξέρουν πώς να διαβάσουν ή να ερμηνεύσουν οπτικές εικόνες, αποκομίζουν περισσότερες πληροφορίες από όσους δεν έχουν διδαχθεί τον τρόπο να τις αποκωδικοποιούν και είναι περισσότερο ικανοί στην κριτική αξιολόγηση των εικόνων που κυριαρχούν στον πολιτισμό μας, στα περιοδικά, στην τηλεόραση, στο βίντεο, στον κινηματογράφο και στη διαφήμιση.

      Για να εφαρμοστεί η οπτικό-ακουστική μέθοδος στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων, θα πρέπει βέβαια να εξασφαλισθούν οι κατάλληλες τεχνολογικές και υλικές   προϋποθέσεις. Οι φιλόλογοι συχνά αποφεύγουν τις μηχανές και ταυτίζουν κάποτε το κύρος και την αξιοπρέπειά τους με την άγνοιά τους να τις χρησιμοποιούν. Ωστόσο, μήπως οι ίδιοι δεν χρησιμοποιούν, όπως όλοι οι άλλοι συνάνθρωποί τους, το τηλέφωνο, το αυτοκίνητο, τον  ανεμιστήρα ή το πλυντήριο; Η διδασκαλία τους δεν πρόκειται να ξεπέσει, αν μάθουν να χρησιμοποιούν μερικές τέτοιες πρακτικές μηχανές εποπτικής διδασκαλίας, όπως το βίντεο. Απεναντίας αυτή η πείρα θα τους καταστήσει πιο επιδέξιους, κάθε φορά που θα καταπιάνονται με κάτι άλλο εκτός από το βιβλίο.

      Είναι πολυτέλεια μια αίθουσα ειδικά αφιερωμένης στη διδασκαλία των Φιλολογικών; Δεν είναι κάτι το οποίο θα έπρεπε να επιδιώξουν; Στην ιδεατή περίπτωση, η αίθουσα Φιλολογικών θα έπρεπε να είναι πλήρως εξοπλισμένη: χρειάζονται ελαφριές, μονές, μετακινούμενες καρέκλες και τραπέζια. Ο πίνακας πρέπει να είναι αρκετά μεγάλος, κατά προτίμηση πτυσσόμενος ασπροπίνακας, με επιφάνεια που να σβήνει με στεγνό πανί. Επιπλέον,  πρέπει να υπάρχει μια πτυσσόμενη οθόνη προβολής διαφανειών. Η αίθουσα θα πρέπει να είναι επαρκώς εξοπλισμένη με ντουλάπια, ράφια και φοριαμούς αρχειοθέτησης, με κουρτίνες μαύρες, για την κατάλληλη συσκότιση σε περίπτωση προβολής.  Σε μια ατμόσφαιρα γαλήνης και ευταξίας να γίνει λ.χ. η προβολή ενός σύντομου φιλμ για τη ζωή και το έργο ενός συγγραφέα. Άλλα υλικά μπορεί να τακτοποιούνται σε μεγάλους φακέλους αρχειοθέτησης. Ο κινητός εξοπλισμός θα πρέπει  να περιλαμβάνει ένα επιδιασκόπιο, ένα βίντεο και μια ηλεκτρική οθόνη, αρκετά μεγάλη, ώστε να μπορεί να παρακολουθεί όλη η τάξη ταυτόχρονα.

    Οι άνθρωποι, όταν εμπλέκονται σε πρακτικές αλλάζουν οι ίδιοι. Οι ιδέες έχουν πρακτικό χαρακτήρα και γίνονται οι ίδιες υλική δύναμη αλλαγής της κοινωνίας. Η συνείδηση μεταβάλλεται μέσα από τις πρακτικές. Η συμμετοχή σε εναλλακτικές μετασχηματιστικές πρακτικές είναι που μεταβάλλει τις ιδέες των ανθρώπων και όχι vice versa. Αυτή η προσέγγιση για την πρωταρχικά σημασία των πρακτικών είναι κεντρική και καθορίζει την παιδαγωγική αντίληψη του  Τζων Ντιούι (learning by doing). Αυτή η αυτονόητη προσήλωση στις δημιουργικές πρακτικές βρίσκεται στο περιθώριο για δεκαετίες στην ελληνική Εκπαίδευση. Στην εποχή μας μόνο ο εκπαιδευτικός   εκσυγχρονισμός μπορεί να αλλάξει και την κοινωνική  συνείδηση  προς μια δημοκρατική κατεύθυνση αλλάζοντας μαθησιακές πρακτικές στις σχολικές αίθουσες, κάνοντας το Εκπαιδευτικό Σύστημα περισσότερο ερευνητικό, συμμετοχικό, αλλά και  ανταγωνιστικό.

      Η επίπλωση  και ο εργαλειακός εξοπλισμός των σχολικών αιθουσών δεν είναι πολυτέλεια ή «φιλολογία», αλλά  χρήσιμο και αναγκαίο μέσο για την αποτελεσματική μάθηση. Η εκπαιδευτική τεχνολογία εμπλουτίζει την πρακτική εμπειρία και στηρίζει την νοητική και συναισθηματική λειτουργία διδασκόντων και διδασκομένων. Συμβάλλει τόσο σε ηθικό όσο και σε πνευματικό πεδίο στην διαμόρφωση του χαρακτήρα τους με πρακτικές αξίες, αρχές και ιδέες  καλλιεργώντας ταυτόχρονα τον επιστημονικό ερευνητικό  τρόπο κριτικής σκέψης, απολύτως απαραίτητο στην σύγχρονη πολιτική κοινωνία ενεργών πολιτών.

 

 

 

 

 

Η «στυγνή και στεγνή» διοικητική νομενκλατούρα του Υπουργείου

Παιδείας, δεν χορήγησε, ως όφειλε, στο  65ο Γυμνάσιο το συνολικό ποσό

27.779,95 € που εξοικονομήθηκε από την πρακτική εφαρμογή της σχολικής

δραστηριότητας «Δανειστικό σχολικό βιβλίο»,  ώστε να συμπληρώνεται

και να ανανεώνεται η επίπλωση και ο εξοπλισμός των Σχολικών

 Αιθουσών Φιλολογικών Μαθημάτων

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr