Βασίλης Φίλιας, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (30-6-76)

 

Υπάρχει ένας θεμελιώδης παραλογισμός στον τρόπο που διαμορφώνεται χρόνια τώρα, ή ζωή στον τόπο μας. Αγνοώντας τι πραγματικά συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο και έχοντας σαν βοήθημα, για να καταλάβουμε, τα διάφορα προχειρογραφήματα άσχετων κυρίων, νομίζουμε ότι κάπως έτσι γίνονται τα πράγματα και αλλού. Έχουμε εγκατάλειψη της υπαίθρου και μεγάλη αστυφιλία. «Έτσι γίνεται παντού». Έχουμε τεράστια διόγκωση των μη παραγωγικών, των τριτογενών επαγγελμάτων. «Το ίδιο συμβαίνει και στις άλλες χώρες».

 

Με τον τρόπο αυτό μένουμε ήσυχοι και απλουστεύουμε τα προβλήματα (στο κεφάλι μας), μια και στο κάτω-κάτω όπως όλοι οι άλλοι έλυσαν και λύνουν τα προβλήματά τους, έτσι θα κάνουμε κι εμείς. Κι όμως, φυσικά, τα πράγματα δεν είναι έτσι. Πρώτα-πρώτα γιατί οι άλλοι δεν περίμεναν να λυθούν τα προβλήματα από μόνα τους, ούτε αφού πρώτα η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο. Δοκίμασαν και πάλεψαν και απέτυχαν και ξαναδοκίμασαν, ώσπου τελικά βρήκαν μια λύση. Προσωρινή; Οπωσδήποτε, αλλά έγκαιρη κάθε φορά και πριν να διαμορφωθεί το αδιέξοδο. Έπειτα εκείνοι προσπαθούν κάθε φορά και βρίσκουν λύσεις προσαρμοσμένες στα πραγματικά δεδομένα του τόπου τους.

 

Πλημμύρισαν τρεις-τέσσερις μεγάλες πόλεις, με επικεφαλής το τέρας που λέγεται Αθήνα, με ανθρώπους που δεν μετακινήθηκαν οργανικά προς αυτές. Δεν τους χρειαζόταν η Οικονομία στις πόλεις, δεν είχαμε ραγδαίους ρυθμούς εκβιομηχάνισης και οικονομικής ανάπτυξης. Ήρθαν όμως για μια ανθρωπινότερη ζωή στις πόλεις και επέζησαν οριακά και ευκαιριακά στον λεγόμενο τριτογενή τομέα της οικονομίας- τις υπηρεσίες και τα μεσολαβητικά επαγγέλματα- κι άφησαν πίσω τους εγκατάλειψη και ερήμωση. Εγκατάλειψη και ερήμωση, που υποχρεώνει κι εκείνους που απόμειναν να στέλνουν τα παιδιά τους στις πόλεις, να σπουδάσουν για «κάτι καλύτερο».

 

Ανίκανες αυτές οι πόλεις να δεχτούν τέτοια μαζική εισβολή νέου πληθυσμού, έγιναν ανυπόφορες, ακατάλληλες για διαβίωση ομαλών ανθρώπων, άσυλα νευρωτικών. Θόρυβος, μόλυνση της ατμόσφαιρας και των νερών, καταστροφή του πράσινου, κυκλοφοριακό χάος κλπ, κλπ, κλπ. Ο νεοαστικός αυτός πληθυσμός αυξάνει τη ζήτηση τροφίμων, σε βαθμό που ο αγροτικός τομέας- ο οποίος συρρικνώνεται όλο και περισσότερο- δεν μπορεί να ανταποκριθεί.

 

Πρώτη αιτία ανατίμησης των ειδών διατροφής. Δεύτερη αιτία, όλος αυτός ο κόσμος, που ζει - από οικονομική άποψη αδρανής- από εμβάσματα, ναυτιλιακά και μεταναστευτικά, και ο οποίος καταναλώνει χωρίς να παράγει. Τρίτη αιτία ανατιμήσεων ο τουρισμός. Τον χρειαζόμαστε, ποιος λέει το αντίθετο. Αλλά δεν είμαστε έτοιμοι από γεωργική άποψη να τον δεχτούμε, δεδομένου ότι για τις ανάγκες του δικού μας πληθυσμού και μόνο είμαστε ήδη υποχρεωμένοι να εισάγουμε τρόφιμα αξίας πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Σοβαρό λοιπόν μέρος από το συνάλλαγμα που κερδίζουμε από τα 4-5 εκατομμύρια τουρίστες, που π.χ. θα μας επισκεφθούν εφέτος, θα το χάσουμε για εισαγωγές τροφίμων αναγκαίων για τη διατροφή τους.

 

Φαύλος κύκλος; Χωρίς αμφιβολία. Αλλά μήπως άλλη εκδήλωση του ίδιου αυτού φαύλου κύκλου δεν είναι το γεγονός ότι τα μεγάλα αστικά εισοδήματα, που δημιουργούνται χάρη σ’ αυτή την υπερτροφική ανάπτυξη ορισμένων πόλεων, κατακτούν και πολλές φορές λεηλατούν την επαρχία; Οι χωρικοί φεύγουν και προλεταροποιούνται στις πόλεις και πλούσιοι πρωτευουσιάνοι αγοράζουν παράλια κτήματα, δάση, λόφους κλπ. για λόγους αναψυχής ή εκμετάλλευσης. Γυμνωμένη από τοπικές ηγεσίες και αυτοδύναμη ζωή, η επαρχία παραδίδεται αμαχητί- ίσως και με χαρά –στους ξένους ή δικούς μας «επιχειρηματίες», που θα εγκαταστήσουν βιομηχανίες, που θα ρυπάνουν τα νερά και θα μολύνουν την ατμόσφαιρα. Παραδόσεις, έθιμα, τοπικές συνήθειες εξαφανίζονται- θύματα ενός χυδαίου μοντερνισμού, όταν σ’ ολόκληρη τη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη περισώζονται και διατηρούνται, όχι μόνο με πρωτοβουλία του κράτους, αλλά χάρη στη φροντίδα των ντόπιων πληθυσμών.

 

Προχωρούμε ακάθεκτοι στην υπερανάπτυξη των υδροκέφαλων αστικών κέντρων μας και φθίνει ολόκληρη η υπόλοιπη ζωή μας, σαπίζουν οι οικονομικοί πνεύμονες της χώρας και περιμένουμε το ξένο κεφάλαιο από την ΕΟΚ να μας αναζωογονήσει οικονομικά. Με ποιο τίμημα; Θα το δούμε σύντομα.

Σχόλιο

 

Αν ληφθεί υπόψη ότι ο αριθμός των τουριστών έχει υπερδιπλασιαστεί χωρίς να αυξάνεται το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, ότι ο τουρισμός ενισχύεται από την εθνική οικονομία με πλήθος κονδυλίων, όπως οι άγονες γραμμές και ο κοινωνικός τουρισμός, γίνεται αντιληπτό ότι ο φαύλος κύκλος μεγαλώνει με όλες τις συνέπειες που επισημαίνει ο συγγραφέας, ειδικά για το αγροαστικό πρόβλημα, δηλαδή την υπερβολική διόγκωση των αστικών κέντρων και την ερήμωση της υπαίθρου: η ποιότητα ζωής υποβαθμίζεται και στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο, οι εισαγωγές τροφίμων αυξάνονται, οι παλιές υποδομές εγκαταλείπονται και διαμορφώνονται νέες ανάγκες.

Δεν δίνονται έγκαιρες λύσεις προσαρμοσμένες στα πραγματικά δεδομένα, πριν να δημιουργηθούν αδιέξοδα, αλλά σε αντίθεση με τις αναπτυγμένες χώρες τα προβλήματα αντιμετωπίζονται άκαιρα, πρόχειρα, ανορθολογικά και αναποτελεσματικά. Για παράδειγμα στις αναπτυγμένες χώρες δεν δίνεται άδεια οικοδόμησης κατοικιών, αν δεν έχουν μελετηθεί και προϋπολογιστεί οι κατάλληλοι χώροι για τις νέες ανάγκες τόσο των νέων κατοίκων όσο και των απογόνων τους, όπως πλατείες, δρόμοι, σχολεία κ.ά.

ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, 2012, σελ 145-147

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr