s

Δημοκρατική Παιδεία και Κοινωνία            

                                                                                             Γιώργος Μαστορίδης
Βασικό στοιχείο της δημοκρατικής Παιδείας και Κοινωνίας είναι η Δωρεάν Εκπαίδευση, η οποία αποτέλεσε κυρίαρχο λαϊκό αίτημα κατά τον περασμένο 20ο αιώνα. Ήδη από το Δεκέμβριο του 1948 με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Καθηκόντων του Ανθρώπου η Δωρεάν Παιδεία αποτέλεσε για τους λαούς πρώτη προτεραιότητα τόσο για την εμβάθυνση του δημοκρατικού πνεύματος των πολιτών όσο και για την εμπέδωση και τον εκσυγχρονισμό του δημοκρατικού πολιτεύματος.

 

     Πραγματικά, στις 3 Δεκεμβρίου του 1963, μετά από 15 χρόνια, αποφασίστηκε και στη χώρα μας, από την τότε κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου, τα διδακτικά βιβλία να διανέμονται Δωρεάν στα σχολεία. Έχει παρέλθει από τότε μισός αιώνας, πενήντα δύο (52) χρόνια. Ενώ στις αναπτυγμένες χώρες ο θεσμός εμπλουτίστηκε και βελτιώθηκε με νέες ιδέες και πρακτικές, κυρίως με την ίδρυση Σχολικών Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών, στη χώρα μας παρέμεινε στάσιμος. Όχι μόνο δεν παρακολουθεί τις τεχνολογικές αλλαγές και δεν εξυπηρετεί τις νέες ανάγκες του Σχολείου και της Κοινωνίας, αλλά και έχει μεταβληθεί σε εστία προκλητικής κακοδιαχείρισης και τεράστιας σπατάλης ιερών εκπαιδευτικών δαπανών.

     Στην εποχή μας Δημοκρατική Παιδεία και Κοινωνία δεν σημαίνει απλώς την παροχή των σχολικών βιβλίων δωρεάν. Σημαίνει δωρεάν πρόσβαση στο Διαδίκτυο, σημαίνει δωρεάν ερευνητική πρόσβαση σε πλήθος βιβλίων στις Σχολικές και Δημοτικές Αναγνωστικές Βιβλιοθήκες. Γιατί δεν υπάρχουν;

     Στη χώρα μας όλα αλλάζουν αργά. Αλλαγή! Μεταρρύθμιση! Ανάπτυξη! Ωραίες λέξεις, αλλά με πολλούς εχθρούς, κυρίως συντεχνιακές νοοτροπίες και οικονομικά συμφέροντα, μεγάλα και μικρά. Και όμως χωρίς πρόσθετες δαπάνες του Κράτους μπορούν να δημιουργηθούν σε όλα τα Σχολεία Βιβλιοθήκες με Βιβλιοθηκονόμους, Χωρίς πρόσθετες δαπάνες; Με ποιο μαγικό τρόπο; Με την αλλαγή τους συστήματος Διοίκησης και τον ενιαίο τρόπο δανειστικής διαχείρισης Σχολικών Βιβλίων και Βιβλιοθηκών με χρονικό ορίζοντα πενταετίας, όπως συμβαίνει σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες.

Το χρηματοδοτικό ισοδύναμο, από την αποφυγή της ετήσιας καταστροφής των σχολικών βιβλίων, σε μια πενταετία μπορεί να ανέρχεται σε πεντακόσια(500) εκ. ευρώ! Το νοικοκύρεμα λοιπόν των εκπαιδευτικών δαπανών και όχι η αύξησή τους μπορεί και πρέπει να αποτελεί πρωταρχική φροντίδα τόσο των πολιτών όσο και του κράτους.

     Η υλοποίηση ιδεών, σχεδίων και προτάσεων προϋποθέτει πρωτίστως τον σχολικό εθισμό στην ποιότητα του Ορθού Λόγου και του Δημοκρατικού Διαλόγου. Αποτελεί επομένως δημοκρατική αναγκαιότητα, παιδαγωγική σκοπιμότητα και κοινωνική χρησιμότητα η επιδίωξη ενός σχεδίου (project) με διπλό αντικειμενικό στόχο:

  1. «Αυτοχρηματοδότηση των Σχολικών Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών και λειτουργία τους με Βιβλιοθηκονόμους».
  2. «GreenSchoolbooks» με οικολογικές περιβαλλοντικές και δημοκρατικές δράσεις. Για τον απλό λόγο ότι το σχολικό περιβάλλον αρχίζει βεβαίως από το χάρτινο βιβλίο και το ξύλινο θρανίο. Αγάπη για το περιβάλλον σημαίνει σεβασμός και αγάπη για το βιβλίο όχι μόνο ως πνευματικό, οικολογικό και πολιτιστικό αγαθό, αλλά κυρίως ως δημοκρατικό αγαθό.

   Τα βασικά συστατικά του δημοκρατικού ήθους είναι αφενός το ελεύθερο πνεύμα και αφετέρου η συνείδηση της ευθύνης. Ελευθερία και ευθύνη διαμορφώνουν τους ενεργούς Δημοκρατικούς πολίτες, οι οποίοι παράγουν υλικές και άυλες κοινωνικές Αξίες με την αέναη διαλεκτική Ατομικότητας και Συλλογικότητας.

Συνοψίζοντας επισημαίνω:

  1. Η ιδιότητα του ενεργού δημοκρατικού πολίτη είναι μια μακρά παιδευτική διεργασία που συντελείται πρώτα στην οικογένεια και μετά στο Σχολείο και την Κοινωνία.
  2. 2.Πολλοί διανοητές, και ανάμεσά τους ο Αντόνιο Γκράμσι, υποστηρίζουν ότι η ελευθερία του ατόμου πρέπει να ακολουθεί την κατεύθυνση της προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο: «Η ελευθερία, κατά τον Γκράμσι, δεν είναι μια μεταφυσική αρχή, αλλά είναι ένας τρόπος συμπεριφοράς του ατόμου, ανάλογα με το βαθμό ευθύνης του. Γι’ αυτό και η έννοια της ελευθερίας δεν μπορεί να αποκολληθεί από την έννοια της ευθύνης»
  3. Η υλοποίηση μιας Ιδέας, ενός Σχεδίου, ενός Οράματος απαιτούν Σχεδιασμό – Οργάνωση – Διαχείριση – Αξιολόγηση Αποτελεσμάτων. Απαιτούν ατομική και συλλογική προσπάθεια.

Κλείνοντας επιτρέψτε μου να σας θυμίσω ότι ο γνωστός Νοτιοαφρικανός Ηγέτης NelsonMandela συνήθιζε να λέει στον συνομιλητή του: «Όραμα χωρίς προσπάθεια είναι απλά ονειροπόληση. Προσπάθεια χωρίς Όραμα είναι χάσιμο χρόνου. Με όραμα και προσπάθεια μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο».

Με όραμα και προσπάθεια λοιπόν μπορούμε να αλλάξουμε το Σχολείο! Μπορούμε να αλλάξουμε και την Παιδεία και την Κοινωνία! Με πλήρη επίγνωση και ακλόνητη βεβαιότητα ότι η καρδιά του Νέου Σχολείου της Σύγχρονης Δημοκρατικής Παιδείας και Κοινωνίας χτυπάει στη Σχολική και τη Δημοτική Αναγνωστική Βιβλιοθήκη.

(Απόσπασμα από την παρέμβαση στην παρουσίαση του Βιβλίου «Παιδεία και Κοινωνία, Κοπερνίκεια Σχολική Μεταρρύθμιση», ΠΑΝΘΕΟΝ, Δευτέρα 9/11/2015).

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr