ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Ελευθερία, Ευνομία, Αλήθεια

  

   Πολιτικός διάλογος ή πολιτική βία; Δημοκρατικός πολυκομματισμός ή τυραννικός μονοκομματισμός; Πώς ακμάζει και παρακμάζει η δημοκρατία, το δημοκρατικό πολίτευμα; Πώς αντιμετωπίζεται η πολιτική δημαγωγία, ο λαϊκισμός (populism);    Ποιες αρχές και αξίες στηρίζουν την δημοκρατική ιδεολογία ως συγκροτημένη συστημική αντίληψη και λογική κοινωνικής ενσωμάτωσης;

     Στην Αρχαία Ελλάδα δοκιμάστηκαν όλα τα είδη πολιτεύματος, δημοκρατία, ολιγαρχία και τυραννία. Σε όλα τα πολιτεύματα οι δημοκρατικές αρχές της ελευθερίας, της ευνομίας ως εφαρμοσμένης δικαιοσύνης και της αλήθειας δοκιμάζονται από τις αντιδημοκρατικές συμπεριφορές της ασυδοσίας, ανομίας και ψευδολογίας. Η δημαγωγία αντιμετωπίστηκε ως σύμφυτη παθογένεια της δημοκρατίας. Ειδικότερα για την ελευθερία και την τυραννία, ο Πλάτων στο έργο του «Πολιτεία ή Περί Δικαίου» αναφέρει στο όγδοο βιβλίο: «Η υπέρμετρη ελευθερία δεν καταλήγει καθώς φαίνεται σε καμία άλλη μεταβολή, παρά σε υπέρμετρη δουλεία και για τον πολίτη και για την πόλη… Εύλογα λοιπόν, η τυραννίδα δεν δημιουργείται από κάποιο άλλο πολίτευμα, παρά από την δημοκρατία. Από την απεριόριστη ελευθερία πηγάζει η μέγιστη και αγριότατη δουλεία». Η δημαγωγία με την κατάχρηση της πολιτικής ελευθερίας και την εμπράγματη περιφρόνηση των νόμων οδηγεί στην κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος· αποτελεί το πολιτικό όχημα για τη μετάβαση από τη δημοκρατία στην τυραννία.

     Οι δημαγωγοί απευθύνονται κυρίως στο θυμικό των πολιτών, αδιαφορούν για το κοινό καλό με την υποδαύλιση των παθών, υποθάλπουν και καλλιεργούν την ανομία και την πολιτική βία, υπονομεύουν το δημοκρατικό πολίτευμα με θράσος, αλαζονεία και ναρκισσισμό. Η ποιότητα της δημοκρατίας εξαρτάται τόσο από την προστασία των ατομικών ελευθεριών όσο και από την τήρηση των νόμων. «Τοῖς νόμοις τῶν πολιτῶν ἐμμενόντων, αἱ πόλεις ἰσχυρόταταί τε καὶ εὐδαιμονέσταται γίγνονται», υποστήριζε συχνά ο Σωκράτης. Η φιλελεύθερη αντιπροσωπευτική δημοκρατία που αναδύθηκε κατά τον 17ο και 18ο αιώνα, εκτός από τις αξίες της ελευθερίας και ευνομίας ανέδειξε την αξία της πολιτικής αλήθειας.

    Ο Διονύσιος Σολωμός, εκτός από την αγάπη για την ελευθερία, τόνιζε την ανάγκη για την επιδίωξη της πολιτικής αλήθειας επαναλαμβάνοντας συνεχώς ότι «το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικό ό, τι είναι αληθές». Στην προσωπική του σφραγίδα είχε αναγράψει το μήνυμα «verum amo, verum volo», «αγαπώ και θέλω την αλήθεια».

     Στην σύγχρονη εποχή οι τεχνολογικές αλλαγές, το μεταναστευτικό, η ένταση των ανισοτήτων και ο επαναπροσδιορισμός των παγκόσμιων εμπορικών συνόρων, λόγω της μετακίνησης των κέντρων εξουσίας, τροφοδοτούν την οικονομική και πολιτική κρίση του κοινοβουλευτισμού. Τα προβλήματα από την δημαγωγική απαξίωση των δημοκρατικών θεσμών σηματοδοτούν το τέλος μιας εποχής και την απαρχή μιας νέας. Σε μια εποχή γρήγορων αλλαγών απαιτείται αδιάλειπτη πνευματική και δημοκρατική εγρήγορση. Ελευθερία, ευνομία και αλήθεια είναι οι θεμελιακές αξίες, το οξυγόνο, της δημοκρατίας. Δημοκρατικός διάλογος με ελευθερία, ευνομία, αλήθεια ή δημαγωγική ανομία, ανελευθερία και ψευδολογία; Οι ενεργοί δημοκρατικοί πολίτες πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση. Δεν επιτρέπεται κανένας εφησυχασμός και καμία επανάπαυση σε κεκτημένα και δεδομένα περασμένων δεκαετιών. Η πολιτική αμεριμνησία και ακινησία είναι επικίνδυνη νοοτροπία. Στα σταυροδρόμια πρέπει κανείς να αποφασίσει ποιον δρόμο θα επιλέξει και να πορευτεί στη συνέχεια με την τόλμη και την αποφασιστικότητα που απαιτούν οι καιροί και οι περιστάσεις.

    Τα δοκίμια που περιλαμβάνονται στο βιβλίο με τίτλο «Οι Αξίες της Δημοκρατίας: Ελευθερία, Ευνομία, Αλήθεια» έχουν δημοσιευθεί σε εφημερίδες και περιοδικά, έντυπα και ηλεκτρονικά, κατά την περίοδο της ελληνικής οικονομικής και πολιτικής κρίσης μετά το 2010. Ο προβληματισμός αναφέρεται όχι μόνο στα ελληνικά θέματα, αλλά και στα ζητήματα που απασχολούν όλες τις σύγχρονες δημοκρατίες.

 

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr