Κοινωνικοπολιτικές σχολικές αυταπάτες

 και αντίστοιχες πρακτικές παιδαγωγικές αλήθειες

 Γιώργος Μαστορίδης

     Βασική προϋπόθεση για την έξοδο από την κρίση είναι η  εθνική αυτοκριτική και η κοινωνική αυτογνωσία, η αναζήτηση της κοινωνικής και πολιτικής αλήθειας, της πρακτικής και πραγματικής αλήθειας. Κοινωνία και Πολιτεία εξακολουθούν να παραμένουν βαθιά άρρωστες διανοητικά, γιατί αρνούνται να παραδεχτούν τα αίτια της χρεοκοπίας και να τα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Η επίμονη αναζήτηση, αλλά και η επιδίωξη της πρακτικής αλήθειας σε όλους τους τομείς γενικά και ειδικά στον τομέα της σχολικής αγωγής και εκπαίδευσης είναι σήμερα περισσότερο παρά ποτέ πρωταρχική και ζωτική ανάγκη. Γιατί, αξίζει να σημειωθεί και να τονιστεί, ότι ακόμα και «η ποίηση πρέπει να έχει ως στόχο την πρακτική αλήθεια», όπως υποστήριζε τον 19ο αι. ο Γάλλος ποιητής Λωτρεαμόν (1846-1870), θεωρούμενος μάλιστα ως πρόδρομος του ποιητικού κινήματος του σουρεαλισμού.

     Τι είναι όμως πρακτική αλήθεια; Πρακτική Αλήθεια είναι η ιδέα, η άποψη η πρόταση, η καινοτομία, η χρησιμότητα της οποίας μπορεί να επιβεβαιωθεί και να επαληθευθεί από την εφαρμογή της στην πράξη. Αν η πρακτική αλήθεια, λοιπόν, πρέπει να είναι ποιητικός στόχος, πόσο μάλλον κοινωνικός, πολιτικός και εκπαιδευτικός: όλοι και όλα κρίνονται εκ του αποτελέσματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα σχολικής και εκπαιδευτικής πρακτικής αλήθειας είναι ότι στην Ελλάδα η ιδέα της βιβλιοφιλίας δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ούτε στο Σχολείο, ούτε στην Κοινωνία, ούτε στην Πολιτεία. Τρανή απόδειξη είναι κάθε χρόνο η αθλιότητα και βαρβαρότητα των εκατομμυρίων σκισμένων και καμένων ελληνικών σχολικών βιβλίων. Προφανώς είναι μια αρρωστημένη σχέση με το βιβλίο ως αξία: πνευματική, οικονομική, περιβαλλοντική, πολιτιστική.  Η έλλειψη μάλιστα οργανωμένων βιβλιοφιλικών αντιδράσεων δείχνει ότι μάλλον, Κοινωνία, Πολιτεία και  Εκπαίδευση έχουν ενσωματώσει, αδιαμαρτύρητα, στην καθημερινή σχολική, αλλά και την κοινωνική ζωή, τις πράξεις βίας κατά των βιβλίων, έχουν εθιστεί στην καταστροφική αθλιότητα και αδιαφορούν πλήρως για την σχολική ποιότητα. Αυτό φαίνεται βέβαια και στον ελλειμματικό τρόπο αντίδρασης της ελληνικής Κοινωνίας και Πολιτείας στις έκνομες σχολικές καταλήψεις και στις παράνομες δραστηριότητες συντεχνιών και αναρχικών. Η κοινωνία όμως δεν αποτελείται μόνο από τα μεμονωμένα άτομα, αλλά από τις οργανωμένες κοινωνικές Ομάδες, δηλαδή τα Πολιτικά Κόμματα, τις επαγγελματικές και επιστημονικές Οργανώσεις κ.ά., Ποια είναι η άποψή τους για την βιβλιοκαταστροφική σχολική πραγματικότητα;

   Η Εκπαιδευτική Πολιτική και η Σχολική Διοίκηση οφείλουν να αποτελούν ένα μείγμα Ορθολογισμού, Πραγματισμού και Εμπειρισμού.  Πώς, με ποιο τρόπο, με ποια μέθοδο βελτιώνεται η ποιότητα της Δωρεάν Παιδείας στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Μερικές φορές με ανέξοδες και σύγχρονες, δοκιμασμένες και εφαρμοσμένες λύσεις, όπως η καινοτομία του δανειστικού σχολικού βιβλίου, η οποία εφαρμόστηκε με πολλαπλή επιτυχία στο 65ο Γυμνάσιο Αθηνών την δεκαετία 1996-2006. Η παιδαγωγική, οικολογική και οικονομική επιτυχία αυτής της καινοτομίας αναλύεται διεξοδικά στο βιβλίο «Παιδεία και Κοινωνία». Η διοικητική πρακτική μέθοδος του Δωρεάν Σχολικού Χρησιδανεισμού (gratis leasing) των Διδακτικών Βιβλίων και η λειτουργία Σχολικής Αναγνωστικής Βιβλιοθήκης σε όλα τα Σχολεία αποτελεί την σύγχρονη εκπαιδευτική λύση για την αντιμετώπιση της ολέθριας κρατικής σπατάλης οικονομικών αλλά και ανθρώπινων πόρων. Είναι όχι μόνο ανέξοδη, αλλά και πολλαπλά ωφέλιμη και κερδοφόρα: οικονομικά, οικολογικά, ενεργειακά, παιδαγωγικά, ηθικά, ψυχολογικά, διοικητικά. Μπορεί να οδηγήσει στην σχολική και εκπαιδευτική ανατροπή, από την βιβλιοκεντρική παπαγαλία στην βιβλιοθηκοκεντρική ερευνητική μάθηση με την χρήση πολλών βιβλίων και ηλεκτρονικών πηγών. Στο Εκπαιδευτικό Σύστημα πρέπει να επικρατήσουν οι ορθολογικές, πραγματιστικές και εμπειρικές αλήθειες. Γιατί, «το πιο εύκολο πράγμα είναι η αυταπάτη: ο καθένας φαντάζεται ως αληθινό αυτό που επιθυμεί. Τα πράγματα όμως τις πιο πολλές φορές από τη φύση τους είναι διαφορετικά», υποστήριζε ο Δημοσθένης (384-322): «Ρᾷστον ἁπάντων ἐστὶν αὑτὸν ἐξαπατῆσαι• ὃ γὰρ βούλεται, τοῦθ᾽ ἕκαστος καὶ οἴεται, τὰ δὲ πράγματα πολλάκις οὐχ οὕτω πέφυκεν» (Ολυνθιακός Γ΄ 19).  Ο ευρωπαϊκός και ο μεταρρυθμιστικός σχολικός προσανατολισμός στην συνεχή βελτίωση της μαθησιακής ποιοτικής πραγματικότητας καθώς και η  προσαρμογή της στις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις παραμένουν εκπαιδευτικά ζητούμενα. Τα ελληνικά σχολικά και εκπαιδευτικά πράγματα χρειάζονται ορθολογική αλλαγή και βελτίωση.

     Η γνήσια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση πρέπει να έχει στόχο όχι μόνο την αποτροπή της κακοδιαχείρισης και κατασπατάλησης των εκπαιδευτικών δαπανών, αλλά κυρίως την βελτίωση της σχολικής ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Η ενίσχυση της ορθολογικής διαχείρισης με κριτήρια την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα θα στηρίξει τις αλλαγές και τομές που πρέπει να επέλθουν, ώστε το Σχολείο από βιβλιοκεντρικό και βιβλιοκαταστροφικό να εξελιχθεί σε βιβλιοφιλικό, με επίκεντρο την λειτουργία σύγχρονης Αναγνωστικής ηλεκτρονικής και έντυπης Σχολικής Βιβλιοθήκης με Σχολικό Βιβλιοθηκονόμο- το συντομότερο εκπαιδευτικό ανέκδοτο για τα ελληνικά δεδομένα.

   Πραγματικά, είναι απόλυτη ανάγκη να διαλυθούν οι ακόλουθες πέντε(5) κοινωνικές αυταπάτες και πολιτικές απάτες και να επικρατήσουν οι αντίστοιχες πρακτικές σχολικές αλήθειες:

    α)Χορηγία των σχολικών βιβλίων για Δωρεάν Χρήση και όχι κτήση, β)Κέντρο του Εκπαιδευτικού Συστήματος είναι η Σχολική Αναγνωστική  Βιβλιοθήκη και όχι το ένα βιβλίο, γ)Το Σχολικό Βιβλίο είναι Εργαλείο και όχι «ευαγγέλιο της γνώσης», δ)Κάθε χρόνο χορηγούμε βιβλία παλιά και ως προς το περιεχόμενο και ως προς την μέθοδο και ε) Διοικητικά το Σχολικό Έτος αρχίζει τον Ιούνιο. Μαθητές και Εκπαιδευτικοί παραλαμβάνουν και το Σχολικό Ωρολόγιο Πρόγραμμα και τα Σχολικά Βιβλία από τον Ιούνιο και όχι τον Σεπτέμβριο.

       Αναλυτικότερα:

       1.Χορηγία των σχολικών βιβλίων για Δωρεάν ποιοτική Χρήση και όχι κτήση: Τα σχολικά βιβλία και οι βιβλιοθήκες είναι  κοινωνικά αγαθά και δεν αποτελούν ατομική ιδιοκτησία. Και η διεθνής παιδαγωγική πρακτική, η κοινή λογική, αλλά και η ελληνική νομοθεσία τα θεωρούν σχολική και κοινωνική ιδιοκτησία (Νόμος 1566/85, Άρθρο 2, παρ. 7). Η  δωρεάν χορηγία τους ως κοινωνικών και μορφωτικών αγαθών προϋποθέτει χρηστικούς παιδαγωγικούς κανόνες κανόνες και προϋποθέσεις. Είναι αδιανόητη η αυθαίρετη χρήση τους και η αντιδημοκρατική νοοτροπία της σχολικής καταστροφής. Για να σταματήσει η καταστροφική χρήση και η σχολική αποστήθιση ενός μόνο βιβλίου, πρέπει να εφαρμοστούν στην πράξη και Άρθρο 2, παρ. 7 για τα ποιοτικά σχολικά βιβλία, αλλά και το Άρθρο 43, παρ. 1 του Νόμου 1566/85 για τις Σχολικές Βιβλιοθήκες. Με την Πρακτική Εφαρμογή του Νόμου 1566/85 για τα σχολικά βιβλία και τις βιβλιοθήκες θα διαμορφωθούν οι κατάλληλες οικονομικές και εκπαιδευτικές προϋποθέσεις για την οργάνωση και λειτουργία Σχολικών Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών σε όλα τα Σχολεία με Σχολικό Βιβλιοθηκονόμο.

     2.Κέντρο του Εκπαιδευτικού Συστήματος η Σχολική Αναγνωστική  Βιβλιοθήκη. Σχολική Βιβλιοθήκη είναι κυρίως ο Χώρος Ανάγνωσης και όχι τα ράφια ή τα έπιπλα με τα βιβλία. Στο Αναγνωστήριο μπορεί να γίνει και συλλογική και συνδυαστική Δημιουργική Χρήση πολλών πηγών γνώσης. Συνδυαστική και ερευνητική χρήση πολλών βιβλίων. Στο Βιβλιοθηκοκεντρικό Σχολείο, ανοίγει ο πνευματικός ορίζοντας της σχολικής γνώσης. Στο Βιβλιοθηκοκεντρικό Εκπαιδευτικό Σύστημα, τα πενταετή Προγράμματα Σπουδών και τα Μαθησιακά Εγχειρίδια έχουν κεντρικό  σημείο αναφοράς όχι μόνο την ατομική μάθηση αλλά και την συνεργατική, συνερευνητική βιωματική αναζήτηση

      3.Τα Σχολικά Βιβλία είναι Εργαλεία: Τα σχολικά βιβλία είναι μαθησιακά και  διδακτικά εγχειρίδια (manual), όχι «ευαγγέλια» της γνώσης, είναι οδηγοί για την σχολική μάθηση και όχι τροχοπέδη της ολόπλευρης πνευματικής ανάπτυξης στο Σχολείο και την Κοινωνία. Το σχολικό βιβλίο- εργαλείο εμπεριέχει,  όπως για παράδειγμα, ένα μαχαίρι ή κουτάλι, την εργαλειακή τεχνογνωσία, το τί και το πώς, το γιατί και το διότι,  όπως μαθησιακά σχέδια, διαγράμματα, υπογραμμίσεις κ.ά..

      4.Κάθε χρόνο δεν διανέμονται πραγματικά νέα σχολικά βιβλία, αλλά επανεκδόσεις, φωτοανατυπώσεις παλιών. Στην πραγματικότητα, η ανανέωση των σχολικών γνώσεων και μεθόδων, η έκδοση  και διανομή νέων βιβλίων καθυστερεί πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Με την προτεινόμενη μέθοδο του δωρεάν χρησιδανεισμού εξασφαλίζεται η ανανέωση το αργότερο μέσα σε μια πενταετία. Με τον Χρόνο και τα Χρήματα που εξοικονομούνται στηρίζεται και αναβαθμίζεται η Ποιότητα και των Σχολικών Βιβλίων και των Αναγνωστικών Βιβλιοθηκών.

     5.Πολύτιμος χρόνος και Χρήματα εξοικονομούνται και με την δανειστική αναδιανομή των σχολικών βιβλίων τον Ιούνιο και όχι τον Σεπτέμβριο. Όπως κάθε τέλος σηματοδοτεί και μία νέα αρχή, το ίδιο και στην Διοίκηση της Εκπαίδευσης με το τέλος του σχολικού έτους τον Ιούνιο Μαθητές, Εκπαιδευτικοί και Γονείς παίρνουν τα κατάλληλα εφόδια, δηλαδή το σχολικό Πρόγραμμα και τα Σχολικά Βιβλία για την ομαλή έναρξη των Μαθημάτων τον Σεπτέμβριο, χωρίς κανένα απολύτως άγχος και κυρίως χωρίς καμιά καθυστέρηση, χρονική και πνευματική.

      Δεν είναι άδικο, ανήθικο και παράλογο Κοινωνία και Πολιτεία να μεταθέτουν την ευθύνη τους για την υφέρπουσα φασιστική νοοτροπία της ετήσιας καταστροφής των σχολικών βιβλίων με σκίσιμο ή/και κάψιμο; Δεν είναι άδικο, ανήθικο και παράλογο να κακολογούν και να ενοχοποιούν τους μαθητές, όταν χορηγούν τα σχολικά βιβλία, εντελώς αντιπαιδαγωγικά, αντιπεριβαλλοντικά και αντιδημοκρατικά, «άνευ όρων και ορίων»; Δεν είναι άδικο, ανήθικο και παράλογο να επιρρίπτουν την ευθύνη στους νέους για την μη έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης, όπως προβλέπεται από τον Νόμο 1566/ 85;    Η στάση της ελληνικής Κοινωνίας απέναντι στα Βιβλία και τους Μαθητές πρέπει να μας προβληματίσει όλους: Γιατί, εκτός από το σκίσιμο και το κάψιμο των σχολικών βιβλίων, υπάρχει και κάτι ακόμα χειρότερο: Και το χειρότερο είναι να μη διαβάζονται τα βιβλία. Όχι μόνο να μη δημιουργούνται νέες Σχολικές Βιβλιοθήκες, όχι μόνο να μη διορίζονται Σχολικοί Βιβλιοθηκονόμοι, αλλά και  να παραμένουν κλειστές οι Σχολικές Βιβλιοθήκες που υπάρχουν. Η νοοτροπία αυτή της κοινωνικής και πολιτικής κακολογίας με την αποποίηση και την μετάθεση των ευθυνών θυμίζει έντονα την κακιά μητριά του παραμυθιού «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων».

      Η ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ και η σχολική βιβλιοφιλία είναι βεβαίως επιλογή και στόχος ευθύνης της οργανωμένης Κοινωνίας και Πολιτείας. Τα ποιοτικά σχολικά βιβλία, σαν κρίνα τα φανταζόταν ο Κωστής Παλαμάς, και οι απλόχωρες αναγνωστικές βιβλιοθήκες αποτελούν πρωταρχικό καθήκον μιας πνευματικά ώριμης και υπεύθυνης Κοινωνίας Αξιών,  χωρίς αυταπάτες. Προς την κατεύθυνση αυτή δεν είναι σημαντικός ο ρόλος του συνδικαλιστικού κινήματος των Εκπαιδευτικών; Είναι δυνατόν να αγνοεί αυτήν την μοναδική στην πολιτισμένη ανθρωπότητα εκπαιδευτική, κοινωνική, ηθική, πολιτιστική, οικονομική, ενεργειακή, περιβαλλοντική και πολιτική αθλιότητα; Δεν είναι προφανές ότι από την ετήσια καταστροφή των βιβλίων στα Σχολεία οι λίγοι κερδίζουν και οι πολλοί φορολογούμενοι χάνουν και πολύτιμο χρόνο και πολλά χρήματα; Δεν είναι προφανής η κρετινική, κερδοσκοπική και ιδεοληπτική σκοπιμότητα, ότι δήθεν υπονομεύεται η Δωρεάν Παιδεία από την επιστροφή των σχολικών βιβλίων για νέα ποιοτική χρήση; Αυτό όμως συμβαίνει παντού, σε Ανατολή και Δύση, σε Βορρά και Νότο. Άρα; Το ελληνικό σχολικό και κοινωνικό έλλειμμα βιβλιοφιλίας δεν είναι βαθύτατα προσβλητικό για την  συνδικαλιστική νοημοσύνη του κλάδου και γενικότερα για την νοημοσύνη του λαού;

    «Η εκπαίδευση, όπως και η ποίηση κατά τον Λωτρεαμόν, πρέπει να έχει ως στόχο την πρακτική αλήθεια». Πρέπει να σταματήσει επιτέλους η κρατική σπατάλη για ζημιογόνες  σχολικές, συντεχνιακές και κοινωνικές συμπεριφορές. «Η χώρα θα σαπίσει, όσο η κοινωνία δεν αντιδρά», τονίζει χαρακτηριστικά ο Αλέκος Παπαδόπουλος. Η ανακήρυξη της Αθήνας ως  Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου (UNESCO 2018: Athens World Book Capital 2018) αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την βιβλιοφιλική, οικολογική και πολιτιστική καινοτομία του δανειστικού σχολικού βιβλίου. Η πατρίδα μας μπορεί και πρέπει να ξαναγίνει μια ισχυρή, ισότιμη, ευρωπαϊκή χώρα. Πώς; Με δημιουργικές σχολικές πρακτικές, με εκπαιδευτικές αλήθειες και με πρωτοβουλίες για ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Για να ξαναμνημονεύσουμε τον ποιητή Λωτρεαμόν, «Τα πάντα ζουν από τη δράση». Τώρα, είναι καιρός για κοινωνική δράση!

14/5/2017    www.politistikomellon.eu

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr