ΠΑΘΟΣ-ΛΑΘΟΣ

 ΚΑΙ ΑΛΛΑΓΗ ΖΩΗΣ

Γιώργος Σεφέρης :«Με τι καρδιά, με τι πνοή,/ τι πόθους

και τι πάθος/ πήραμε την ζωή μας• λάθος!/ Κι αλλάξαμε ζωή»

Γιώργος Μαστορίδης

    Το σύντομο ποίημα ΑΡΝΗΣΗ ανήκει στην πρώτη ποιητική συλλογή του Γιώργου Σεφέρη με τίτλο «Στροφή» (1931) και έχει μελοποιηθεί από τον Μίκη Θεοδωράκη.   Ο τίτλος «Άρνηση» δίνει ακριβώς και το περιεχόμενο του ποιήματος. Πρόκειται για ένα λυρικό, συμβολικό ποίημα με διάχυτη μια διάθεση μελαγχολίας, συνυφασμένης με κάποια δόση πικρίας και απογοήτευσης. Η διάθεση αυτή εκφράζεται με ποιητικές εικόνες και συναισθήματα. Ωστόσο, εκτός από την μελαγχολική ψυχική διάθεση διακρίνεται και κάποιος ειρωνικός και σαρκαστικός τόνος. Ο Γιώργος Σεφέρης, με τραυματικά προσωπικά βιώματα από την Μικρασιατική Καταστροφή, είναι φανερό ότι ως πολιτικός ποιητής υπαινίσσεται, αφενός την επιδίωξη της εθνικής αυτογνωσίας και αφετέρου την πολιτική αλλαγή νοοτροπίας.

     Κάθε στροφή του ποιήματος είναι και μια άρνηση, η οποία ανατρέπει προηγούμενη ανθρώπινη προσπάθεια για τον καθορισμό του μέλλοντος. Στην τρίτη στροφή, «με τι καρδιά, με τι πνοή,/ τι πόθους και τι πάθος/ πήραμε την ζωή μας• λάθος!/ Κι αλλάξαμε ζωή», ολόκληρος ο τρόπος ζωής αντιμετωπίζεται με άρνηση, καθώς η συντροφιά, η παρέα, και κατ’ επέκτασιν η κοινωνία και η πολιτεία, αναγκάζονται να αλλάξουν πορεία και  συμπεριφορά, αποκηρύσσοντας τα προηγούμενα όνειρα και τις φιλοδοξίες. Στην πρώτη και την δεύτερη στροφή υπάρχει και από μια αντίθεση: «Στο περιγιάλι το κρυφό, κι άσπρο σαν περιστέρι/ διψάσαμε το μεσημέρι·/ μα το νερό γλυφό./ Πάνω στην άμμο την ξανθή/ γράψαμε τ’ όνομά της·/ Ωραία που φύσηξε ο μπάτης/ και σβήστηκε η γραφή». Η αντίθεση στην πρώτη στροφή, «διψάσαμε» και «το νερό γλυφό». Στην δεύτερη, «γράψαμε τ’ όνομά της» και «σβήστηκε η γραφή». Με αυτές τις δύο αντίθετες εικόνες ο ποιητής εκφράζει την πλήρη άρνηση, την ματαίωση, των ανθρώπινων επιθυμιών και πόθων από την πραγματικότητα. Στη πρώτη στροφή, το γλυφό νερό στο περιγιάλι «αρνείται» να ικανοποιήσει τη δίψα των ανθρώπων, είναι η πρώτη άρνηση, ο πρώτος φραγμός, το πρώτο εμπόδιο. Στη δεύτερη, ο θαλασσινός αέρας «αρνείται» ν’ αφήσει τη γραφή πάνω στην άμμο και τη σβήνει. Η πολιτική ζωή πολλές φορές ανατρέπει τους στόχους και τις επιδιώξεις των πολιτών και των πολιτικών, οι οποίοι σχεδιάζουν και οραματίζονται το μέλλον, στηριζόμενοι κυρίως στο πηγαίο προσωπικό συναίσθημα και τον ενθουσιασμό. Τα εμπόδια όμως και οι φραγμοί πρέπει να τους ωριμάζουν και να τους γεμίζουν εμπειρίες, ώστε να μπορούν με κριτική σκέψη να συνειδητοποιούν τα πολιτικά λάθη και με γενναιότητα να τα αναγνωρίζουν. Η κριτική σκέψη και αυτογνωσία στις κρίσιμες στιγμές επιβάλλουν την άμεση αλλαγή του τρόπου ζωής.

       Μεγάλος κίνδυνος της ατομικής ή/και της συλλογικής απογοήτευσης είναι η συνέχιση των λαθών, η αδιαφορία για τα αίτια και τα αποτελέσματα, τα οποία με αυταπάτες και ψευδαισθήσεις γεννούν και αναγεννούν την αποτυχία. Μετά από την κρατική χρεοκοπία το 2010 και μετά από επτά χρόνια αιματηρών θυσιών αλλάξαμε πολιτική νοοτροπία; Έχουμε συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις; Πολίτες και πολιτικοί έχουμε διδαχθεί από τα παθήματα; Εάν συνεχίζεται η αποδιοργάνωση και διάλυση της Οικονομίας με την επέκταση του κομματικού πελατειακού κράτους, θα φτάσουμε στον κρατικό φούρναρη της γειτονιάς, όπως στην Κούβα και την Βενεζουέλα, αδιαφορώντας για την ΠΟΙΟΤΗΤΑ του ψωμιού, της διατροφής, αλλά και της πολιτικής ζωής. Όταν οι πολιτικοί φοβούνται το κομματικό κόστος και αναξιόπιστοι πλέον, εντούτοις συνεχίζουν να κτίζουν στην άμμο, ακόμα και παλάτια, έρχεται η στιγμή της διάλυσης και της κατάρρευσης. Οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις του ΕΣΠΑ και τα δανεικά, χωρίς αναπτυξιακές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, δεν αποτελούν σταθερές και αξιόπιστες λύσεις.

    Το συμβολικό περιεχόμενο του ποιήματος «Άρνηση», όσον αφορά την έννοια της ύβρης, ανατροφοδοτείται ως προς το περιεχόμενό της, ανάλογα με την ιστορική εποχή, την κοινωνία και την πολιτεία. Ο Γιώργος Σεφέρης, ως πολιτικός ποιητής, συμβάλλει στην κατανόησή της και στα επίκαιρα πολιτικά λεγόμενα και δρώμενα της σημερινής  συνεχιζόμενης φτωχοποίησης των πολιτών. Δεν είναι τυχαίο ότι στην ίδια ποιητική συλλογή «Στροφή», αμέσως μετά την «Άρνηση», ακολουθεί το ποίημα «Οι σύντροφοι στον Άδη» με την ίδια τεχνοτροπία: «Αφού μας μέναν παξιμάδια/ τι κακοκεφαλιά/ να φάμε στην ακρογιαλιά/ του ήλιου τ’ αργά γελάδια…/ Πεινούσαμε στης γης την πλάτη,/ σαν φάγαμε καλά/ πέσαμε εδώ στα χαμηλά/ ανίδεοι και χορτάτοι». Διψασμένοι και πεινασμένοι για εξουσία: Ανίδεοι και χορτάτοι «οι σύντροφοι στο κομματικό κράτος», χωρίς ίχνος πολιτικής σοβαρότητας και υπευθυνότητας… Η χώρα πρέπει να απαλλαγεί από τον ανορθολογικό αριστερισμό της εύκολης δημαγωγίας και της πελατειακής νοοτροπίας.

6/3/2017    www.politistikomellon.eu

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr