Ο Γκορμπατσόφ για την μεγάλη κοινωνική

και πολιτική αλλαγή στη Ρωσία πριν από 25 χρόνια

(25/12/91): «Ζούμε σε έναν νέο κόσμο»

Γιώργος Μαστορίδης

 

     Στις 31 Δεκεμβρίου 1991 έγινε στο Κρεμλίνο υποστολή της Κόκκινης Σημαίας με το σφυροδρέπανο και έπαρση της τρίχρωμης σημαίας της Ρωσίας. Την μέρα εκείνη, μετά από 73 συναπτά έτη, έπαψε και τυπικά να υπάρχει η ΕΣΣΔ. «Τα γεγονότα εκπαιδεύουν τους πολίτες», υποστήριζε ο φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997), αποτελούν για τα άτομα και τις κοινωνίες διδακτικά ορόσημα, κυρίως επειδή συμπυκνώνουν γνώση και εμπειρία πολλών δεκαετιών. Ο πρωταγωνιστής της Οκτωβριανής Επανάστασης, ο Βλαδίμηρος Λένιν(1870-1924), υποστήριζε επίσης ότι «υπάρχουν δεκαετίες στις οποίες τίποτε δεν συμβαίνει και υπάρχουν εβδομάδες στις οποίες συμβαίνουν δεκαετίες».

     Η γέννηση, η ακμή και πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, της μιας εκ των δύο Υπερδυνάμεων, ήταν το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός του 20ου αιώνα. Ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι πίστεψαν ότι το κομμουνιστικό σύστημα κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης θα ήταν καλύτερο από το δημοκρατικό καπιταλιστικό σύστημα της ελεύθερης αγοράς και του κοινοβουλευτισμού. Εξαιρετικά συγκινητικό και διδακτικό είναι το διάγγελμα, με το οποίο ο Γκομπαρτσόφ ανήγγειλε την παραίτησή του τα Χριστούγεννα του 1991. Αξιοσημείωτες είναι οι αναφορές του τόσο στα ανθρώπινα δικαιώματα ως ύψιστη αρχή όσο και στις ελεύθερες αντιπροσωπευτικές πολυκομματικές εκλογές ως προϋποθέσεις για την πνευματική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία. Ολόκληρη η ομιλία υπάρχει στο Διαδίκτυο. Ακολουθεί ένα μικρό απόσπασμα:

     «…Όταν βρέθηκα επικεφαλής του κράτους ήταν κιόλας ξεκάθαρο ότι δεν πήγαιναν όλα καλά στη χώρα. Υπάρχουν αρκετά από τα πάντα: γη, πετρέλαιο και αέριο, άλλος φυσικός πλούτος, και ο Θεός μάς έχει δώσει πολλή ευφυΐα και ταλέντο, και όμως ζούσαμε πολύ χειρότερα από τις ανεπτυγμένες χώρες και συνεχίζουμε να υστερούμε όλο και περισσότερο. Ο λόγος επίσης ήταν κιόλας ξεκάθαρος: Η κοινωνία ασφυκτιούσε στη μέγγενη του γραφειοκρατικού συστήματος, καταδικασμένη να υπηρετεί την ιδεολογία και να επωμίζεται το τρομερό βάρος του εξοπλιστικού αγώνα. Είχε φθάσει στο όριο των δυνατοτήτων της. Όλες οι προσπάθειες για επί μέρους μεταρρυθμίσεις, και είχαν υπάρξει πολλές, υπέστησαν ήττα, τη μία μετά την άλλη. Η χώρα έχανε την προοπτική της. Δεν μπορούσαμε να συνεχίσουμε να ζούμε έτσι. Τα πάντα έπρεπε να αλλάξουν ριζικά.

    Η διαδικασία αναγέννησης της χώρας και οι ριζικές αλλαγές στον κόσμο αποδείχθηκαν πολύ πιο περίπλοκες από όσο μπορούσε κανείς να περιμένει. Παρ' όλα αυτά όλα όσα έγιναν πρέπει να λάβουν τη μνεία που τους αξίζει. Η κοινωνία αυτή απέκτησε ελευθερία, απελευθερώθηκε πολιτικά και πνευματικά, και αυτό είναι το πρώτιστο επίτευγμα το οποίο δεν έχουμε ακόμη συνειδητοποιήσει εντελώς επειδή δεν έχουμε μάθει να χρησιμοποιούμε την ελευθερία. Εν τούτοις το έργο που επετεύχθη είναι ιστορικής σημασίας. Το απολυταρχικό σύστημα το οποίο στερούσε από τη χώρα την ευκαιρία να επιτύχει και να ευημερήσει έχει εξολοθρευτεί. Μια κατάκτηση έχει επιτευχθεί καθ' οδόν προς τις δημοκρατικές αλλαγές. Ελεύθερες εκλογές, ελευθερία του Τύπου, θρησκευτικές ελευθερίες, αντιπροσωπευτικά όργανα εξουσίας, πολυκομματικό σύστημα, όλα αυτά έγιναν πραγματικότητα. Τα ανθρώπινα δικαιώματα αναγνωρίζονται ως ύψιστη αρχή.

     Η κίνηση προς μια πολύπλευρη οικονομία έχει αρχίσει, η ισότητα κάθε μορφής ιδιοκτησίας εγκαθιδρύεται, οι άνθρωποι που δουλεύουν τη γη ζωντανεύουν ξανά στο πλαίσιο της ανακατανομής, οι αγρότες έχουν κάνει την εμφάνισή τους, εκατομμύρια στρέμματα γης παραδίδονται στους ανθρώπους που ζουν στην ύπαιθρο και στις μικρές πόλεις. Η οικονομική ελευθερία του παραγωγού έχει νομιμοποιηθεί και οι επιχειρήσεις, η κατοχή μετοχών και η ιδιωτικοποίηση αναπτύσσονται με ορμή. Στρέφοντας την οικονομία προς την ελεύθερη αγορά είναι σημαντικό να θυμάται κανείς ότι όλα αυτά γίνονται για χάρη του ατόμου. Σε αυτή τη δύσκολη περίοδο τα πάντα πρέπει να γίνονται για την κοινωνική προστασία του ατόμου, ειδικά για τους ηλικιωμένους και τα παιδιά. Ζούμε σε έναν νέο κόσμο…».

     Ευτυχισμένος, δημιουργικός και δημοκρατικός ο καινούργιος χρόνος!

27/12/2016   www.politistikomellon.eu

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr