Σε θέματα διαφάνειας και εκτέλεσης διαθηκών έχω διαβάσει σε περιοδικά και εφημερίδες άρθρα, που αμφισβητούσαν την ορθή και νόμιμη διαχείριση κληρονομιών σε χωριά του Ζαγορίου. Μπορώ, όμως να αναφέρω την προσωπική μου αμφιβολία ως προς την εκτέλεση της διαθήκης του Γ. Ριζάρη, σχετικά με την επιλογή παιδιών του Ζαγορίου, που θα φοιτούσαν στη Ριζάρειο Σχολή.

Στο άρθρο 110 της διαθήκης του Γ. Ριζάρη αναγράφεται: «Εκάστη κωμόπολις Ζαγορίου, ανεξαιρέτως, δύναται να εκλέγει δια κλήρου ένα ή δύο τέκνα εκ των ενδεεστέρων οικογενειών, συντάσσουσα ειδική προς τούτο πράξιν». (Διαθήκη Γεωργίου Ραδιόνοφ Ριζάρη 1840).

Αναρωτιέμαι πώς συνέβη και δεν κληρώθηκε ούτε ένα σαρακατσανόπουλο από το Σκαμνέλι Ζαγορίου, τουλάχιστον κατά τη δεκαετία του 1950 και 1960. Αναφέρω αυτό το χωριό, ενδεικτικά, μιας και ήμουν δημότης Σκαμνελίου. Εκείνο που αντιλαμβάνομαι είναι ότι κανένας από τους Σαρακατσάνους, δημότες της Κοινότητας Σκαμνελίου (φαντάζομαι και σε άλλα χωριά του Ζαγορίου) δεν εγνώριζε τίποτε για τη διαθήκη του Ριζάρη ούτε και τη διαδικασία επιλογής/κλήρωσης.

Επίσης, αν κρίνουμε από αυτά που αναγράφει ο Οδ. Φραγκούλης στο βιβλίο του «ΤΟ ΣΚΑΜΝΕΛΙ» (1988) σχετικά με την εκτέλεση διαθηκών ευεργετών του Σκαμνελίου Ζαγορίου, εύκολα μπορούμε να καταλάβουμε ότι, γενικά και διαχρονικά, έχουν γίνει «πράματα και θάματα» στο χώρο των κληροδοτημάτων. Αντιγράφω, ενδεικτικά από τη σελ. 67: «Επί δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια ο Αν. Καραστάθης λεηλατούσε σαν εκτελεστής της περιουσίας του Δ. Σαϊτζή [ευεργέτης, που καταγόταν από το Σκαμνέλι] που τον όριζε στη διαθήκη του, χωρίς να αναφέρει τίποτε στην κοινότητα Σκαμνελίου. Το σπίτι στο Ιάσιο των Σαϊτζήδων το κληροδότησε στις Νεγάδες. Ο ίδιος [Καραστάθης] στη διαθήκη του ομολογεί ότι αδίκησε το Σκαμνέλι».

Επίσης, στη σελ. 68 ο Οδ. Φραγκούλης αναφέρει ότι η διαθήκη του Δημ. Σαϊτζή γράφτηκε τον Φεβρουάριο 1802 και έληξε η περιπέτειά της τον Αύγουστο 1858. Από τους πέντε ορισθέντες εκτελεστές της διαθήκης παραιτήθηκαν οι δύο και οι τρεις εναπομείναντες απέκρυψαν τη διαθήκη, δεν ανακοίνωσαν τίποτε στην κοινότητα [Σκαμνελίου] και επί δεκαπέντε (15) χρόνια, ελεηλάτουν τα εισοδήματα κατακρατούντες προς ίδιον όφελος.

Με βάση τα ανωτέρω, εύλογα, διερωτάται κάθε καλόπιστος πολίτης. Σε κάθε πόλη και κοινοτικό διαμέρισμα είναι γνωστοί στο ευρύτερο κοινό οι ευεργέτες ή κληροδότες; Τι ακριβώς έχουν κληροδοτήσει σε σπίτια, κτήρια, κτήματα, χρήματα, μετοχές κ.α; Σήμερα, είναι ευρύτερα γνωστό ποιοι είναι οι εκτελεστές κληροδοτών και διαθετών; Πόσα είναι τα χρήματα, σε ετήσια βάση, από κάθε ευεργέτη/κληροδότη; Πού διατίθενται κάθε έτος αυτά τα χρήματα; Η διάθεση των χρημάτων ανταποκρίνεται στη βούληση των κληροδοτών; Ποιος ασκεί τον έλεγχο στους διαχειριστές των κληροδοτημάτων; Δεν θα πρέπει να υπάρχει και έλεγχος των ελεγκτών; Ας μη συνεχίσουμε με άλλα ερωτήματα. Εκείνο που απαιτείται, όπως είναι προφανές, είναι ότι χρειάζεται διαφάνεια, νομιμότητα και αξιόπιστος έλεγχος. Κάθε έτος να δημοσιοποιείται στον τύπο και να αναρτάται στο διαδίκτυο ποια αξιοποίηση των κληροδοτημάτων έγινε και πού. Εννοείται ότι στην περίπτωση που αποδειχτούν ατασθαλίες κάθε μορφής να πίπτει ο «πέλεκυς» της δικαιοσύνης και να μην περιμένουμε μόνο επιπτώσεις από κατάρες των κληροδοτών.

Κλείνω με το άρθρο 171 της διαθήκης τού Ριζάρη: «Πας όστις ήθελε τολμήσει να ζητήσει την ανατροπήν των διατάξεών μου, έστω κατηραμένος αυτός και τα τέκνα του και όλη η γενιά του. Δεν θέλω κατ’ ουδένα τρόπον να ωφεληθώσιν ολίγοι προς βλάβην των κοινωφελών διατάξεών μου. (Διαθήκη Γεωργίου Ραδιόνοφ Ριζάρη 1840).

(Γιώργος Κ.Καπρινιώτης 15/5/2016).

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr