Θέλουμε την απλή αναλογική;

Στη χώρα μας το εκλογικό σύστημα άλλαζε πολύ συχνά και  το ψήφιζε με νόμο η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία προς την κατεύθυνση του δικού τους συμφέροντος. Έχουμε δει εκλογικούς νόμους που ουσιαστικά νόθευαν τη βούληση του λαού. Καθαρή και ανόθευτη απλή αναλογική δεν ψηφίστηκε, τουλάχιστον, από το 1950 και μετά.  Τις περισσότερες φορές ίσχυε το πλειοψηφικό σύστημα ή ένα σύστημα ενισχυμένης αναλογικής.

Έχει καταγραφεί στην ιστορία των εκλογικών νόμων ως ο πιο άδικος και περίπλοκος ο νόμος εκείνος με τον οποίο διεξήχθησαν οι εκλογές το Φεβρουάριο του 1956. Η τότε αντιπολίτευση το είχε χαρακτηρίσει ως τριφασικό. Με εκείνον, λοιπόν, τον νόμο η αντιπολίτευση, αν και έλαβε ποσοστό 48,15% συγκέντρωσε 132 έδρες, όμως, κυβέρνηση σχημάτισε η ΕΡΕ, που είχε επιτύχει ποσοστό 47,38% και  165 έδρες.

Άλλη χαρακτηριστική περίπτωση είναι οι εκλογές του 1990. Η Ν. Δημοκρατία ( τον εκλογικό νόμο  που ίσχυε τότε τον είχε ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ) με ποσοστό ψήφων  46,89% συγκέντρωσε 150 έδρες, ενώ το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1996 με ποσοστό 41,49 % εξασφάλισε 162  έδρες.

Στις τελευταίες εκλογές του Ιουνίου 2012 η Ν.Δ. με ποσοστό 29,66% εξασφάλισε 129 έδρες, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ με ποσοστό 26,89%, δηλαδή με ποσοστό λιγότερο του 3%, εξασφάλισε μόνο 71 έδρες. Αυτό, γιατί σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο, που ισχύει, το πρώτο κόμμα σε ψήφους λαμβάνει ένα «μπόνους» 50 έδρες.

Είχε επικρατήσει η άποψη ότι χρειάζεται μια επιπλέον ενίσχυση σε έδρες το πρώτο κόμμα σε ψήφους, προκειμένου να έχουμε σταθερές κυβερνήσεις και όχι συχνές εκλογές. Έχε βάση αυτή α άποψη, αν λάβουμε υπόψη ότι τότε τα δύο μεγάλα κόμματα, Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, λάμβαναν ένα μεγάλο ποσοστό ψήφων. Όμως, η κάθετη πτώση του ΠΑΣΟΚ και η μεγάλη μείωση του ποσοστού ψήφων της Ν.Δ.  δημιουργεί καταφανώς αδικία στα άλλα κόμματα, όταν το πρώτο κόμμα εξακολουθεί να πριμοδοτείται με  επιπλέον 50 έδρες.

Από όσο ενθυμούμαι η αριστερά πάντα επιθυμούσε και πρότεινε  την εφαρμογή της καθαρής αναλογικής. Μάλιστα, θεωρούσε τα συστήματα, πλειοψηφικό και ενισχυμένης αναλογικής, ως ανηθικότητα και παραβίαση της λαϊκής βούλησης. Πάντως, το έτος 1989, όταν προτάθηκε στην τότε αριστερά η απλή αναλογική, δεν έγινε αποδεκτή. Αυτό, μπορεί να είναι μια αντίφαση, αλλά τότε προσδοκούσε άλλες εξελίξεις η αριστερά, που βέβαια δεν ήρθαν. Αυτό, όμως,  δείχνει ότι, γενικά, τα κόμματα στην Ελλάδα, σε πρώτη μοίρα θέτουν το κομματικό συμφέρον και σε δεύτερη το εθνικό συμφέρον.

Τον τελευταίο καιρό, και εν όψει πιθανών εκλογών τον ερχόμενο Μάρτιο λόγω μη εκλογής προέδρου της δημοκρατίας, έρχεται, πάλι, στο προσκήνιο το ζήτημα της απλής αναλογικής. Μάλιστα, στελέχη της αντιπολίτευσης, προκειμένου να εξασφαλίσουν περισσότερους ψήφους στις προσεχείς εκλογές, όποτε και να γίνουν, θέτουν το δίλημμα στο λαό: ψηφίστε μας, για να  έχουμε αυτοδυναμία και να αποφύγουμε αλλεπάλληλες εκλογές. Μήπως, όμως, αυτό είναι ένα είδος εκβιασμού; Ο λαός είναι ανάγκη να ψηφίζει με βάση τα προγράμματα των διαφόρων κομμάτων, την αξιοπιστία του λόγου, που αρθρώνουν,  και τη δυνατότητα να υλοποιήσουν τα προγράμματά τους.

Ακούστηκε και το άλλο. Εμείς που θεωρούμε ως ανήθικο το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, δεν μπορούμε να δεχτούμε πριμοδοτήσεις, γι’ αυτό, όταν θα γίνουμε πρώτο κόμμα από το λαό, θα προκαλέσουμε εκλογές, προκειμένου να ψηφίσει ο λαός με το σύστημα της απλής και καθαρής αναλογικής. Εδώ τίθεται ένα μείζον ζήτημα. Κατά το άρθρο 54, παράγρ.1 του συντάγματος το εκλογικό σύστημα και οι εκλογικές περιφέρειες ορίζονται με νόμο που ισχύει από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός και αν προβλέπεται   η ισχύς του άμεσα από τις επόμενες εκλογές με ρητή διάταξη, που ψηφίζεται από την πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών. 

Επομένως, ας κατατεθεί μια τέτοια πρόταση εκλογικού νόμου τώρα, που αν ψηφιστεί από 200  βουλευτές, μπορεί κάλλιστα να ισχύσει από τις προσεχείς εκλογές. Αν δεν ψηφιστεί τώρα από 200 βουλευτές, πώς είναι σίγουρο ότι θα ψηφιστεί από την επόμενη βουλή. Και αν δεν γίνει αυτό, πράγμα πολύ πιθανό, τότε το μόνο που μπορεί να πράξει η επόμενη βουλή είναι να ψηφίσει έναν νόμο απλής αναλογικής, που όμως, θα ισχύσει από τις δεύτερες εκλογές μετά την ψήφιση του νόμου. Ως τότε, δηλαδή, η  νυν αντιπολίτευση και μετέπειτα ας πούμε κυβέρνηση, θα έχει καρπωθεί το πριμ των 50 εδρών και θα πορεύεται με ένα στίγμα ανηθικότητας στην πλάτη της; 

Και κάτι ακόμη. Η τελείως καθαρή και ανόθευτη απλή αναλογική δεν θα έχει ως όριο το  ποσοστό 3% ως προϋπόθεση για ένα κόμμα, προκειμένου να εισέλθει στη βουλή; Το όριο αυτό νομίζω ότι πρέπει να μείνει, γιατί, διαφορετικά, εκτός του ότι κάποιοι θα εκβιάζουν με την απειλή σχηματισμού κόμματος, θα έχουμε πολλά κόμματα και «κομματίδια» και θα είναι πάρα πολύ δύσκολος ο σχηματισμός βιώσιμης κυβέρνησης. Πάντως, αν πραγματικά, τα κόμματα θέλουν την απλή αναλογική, ας ψηφίσουν νόμο αύριο.   Εννοείται ότι, μετεκλογικά, τα κόμματα, σεβόμενα την εντολή του λαού, να προσπαθούν με κάθε τρόπο να σχηματίζουν κυβέρνηση και όχι να έχουμε αλλεπάλληλες εκλογές και εκβιαστικά διλήμματα.

Γιώργος Κ.Καπρινιώτης

 

 

Κατασκευή - Φιλοξενία: E-base.gr